Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 15 Ιουνίου 2012

Περιλήψεις Συνεδρίου - Summaries of Congress


The Bite of the Spider: Medieval Choromania, American Christian Revivalism, and the Myth of the Cow-Maiden Io

Carl A.P. Ruck
Email: blaise131@verizon.net

One of the earliest documents in Latin is the decree passed by the Senate in 186 BCE restricting the celebration of ecstatic Bacchanalian orgies, that had spread from the former Greek colonies in the south of the Italian peninsula even as far as the city of Rome. These orgiastic rites involved drugs or entheogens, encoded as the sting of the gadfly, and are traceable back to the Greek homeland and the myth of the cow-maiden Io in estrus. In the medieval period, the drug-induced dancing mania resurfaced as the bite of the spider or tarantella and infected thousands of people together roaming across Europe. Versions of this choromania were imported to the New World with immigrants from England and Germany as ecstatic Christian religious sects, incorporating theosophist directed communion with the Deity and alchemical psychoactive elixirs.
Although these religions today staunchly prohibit drugs, the Eucharist in the earliest days of the sects was psychoactive and induced divine rapture. We have records of the variety of elixirs administered in the Ephrata Cloister in Pennsylvania. Joseph Smith, the founder of the Mormon Church, was an herb-digger, which was referred to as digging for hidden treasure, and routinely offered the experience of the empyreal vision at the divine service.

Wolves, Maenads and Dragons: How Greek Myth and Cult Created a Template for Western Culture

Dr. David C. A. Hillman
dcahillman@chemicalmuse.com"

Ancient Greek cultic practices were built upon a single unified paradigm.  Classical and pre-Classical religion, as reflected in Greek myth, focused exclusively on the activities of oracular priestess and the colleges they represented.  Divination by means of psychotropic botanicals and animal derived toxins was the common foundational element of cults that flourished throughout the Mediterranean; these mantic cults trace their origins to humble caves but ultimately produced the prominent temple complexes that feature so prominently in Greek history.

Pre-Homeric oracular priestesses were the first literate Greeks.  These young women, or Kourai, learned geometry, astronomy, poetry, music and dance.  Their exposure to the arts of pharmacy and gynecology made them the west’s earliest pioneers of medicine; the drugs they used to manipulate the menstrual cycle, induce abortion and prevent conception were among the oldest medicinals.  Members of these priestly colleges pioneered the use of snake venoms and botanicals for the sake of cult worship.  The concoctions they produced were biochemically elegant; these drugs could induce neurological paralysis, alter sense perception, prevent hemorrhaging, induce euphoria and even initiate lactation.

The most prominent and influential of these cults were dedicated to the worship of Dionysus, Aphrodite and the Muses.  Each promoted the selection of the most talented oracular priestesses, and each pioneered the use of distinct pharmaceuticals used by collegial associates, or Medusae, who were charged with promoting the protection of oracular priestesses and the enforcement of oracular pronouncements.  Local Medusae, associated with Dionysus, Aphrodite and the Muses were known as “maenads,” “wolves” and “dragons.”  They influenced formal declarations of war, colonization, jurisprudence and medicine; they defended a religious system based on divination by means of intoxication, and their practices guided the development of western culture.



O Στρόβιλος τῆς Δημιουργίας καὶ τῆς Διάλυσης. Ο Μακρόκοσμος Ἐντός Μας.
Ὁ Μῦθος ὡς Ἀλληγορικὴ Ἔκφραση τῆς Παγκόσμιας Συνείδησης

Evie Holmberg
eviezh@yahoo.com


Η κριτικὴ ἐναντίον τῶν μύθων ποὺ ἀναφέρονται στοὺς θεοὺς τῶν ἀρχαίωνἙλλήνων ἀρχίζει σύμφωνα μὲ τὶς πηγὲς ποὺ ἔχουμε στὴ διάθεσή μας μὲ τὸν Ξενοφάνη ἀπὸ τὸν Κολοφῶντα. Οἱ θεοὶ ὅπως παρουσιάζονται στοὺς μύθους τοῦ Ὁμήρου καὶ τοῦ Ἠσιόδου δὲν ταιριάζουν μὲ τὶς προδιαγραφὲς τῆς ἠθικῆς ὅπως αὐτὲς εἶχαν τότε ἐξελιχθῆ οὔτε εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν ἰδέα τῆς θεότητας ὅπως εἶχε διαμορφωθῆ τὴν ἐποχὴ τῆς κριτικῆς αὐτῆς. Αὐτὸ τὸ θέμα πρέπει νὰ ἔχει ἀρχίσει πολὺ πιθανὸν πρὶν ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ξενοφάνη. Πλάτων τὸ ἐπαναφέρει, καταδικάζοντας τὸν Ὅμηρο ὡς ἀποδεκτέο μέτρο τῆς Ἑλληνικῆς παιδείας, τὸν παραδέχεται ὅμως σὰν μεγάλο ποιητή. ἰδέα τοῦ τί ταιριάζει σὲ μιὰ θεότητα, τί εἶναι "θεοπρεπές" δηλαδή, εἶναι ἕνα θέμα ποὺ ἀπασχολεῖ συνεχῶς τὰ ἀρχαῖα Ἑλληνικὰ φιλοσοφικὰ καὶ θεολογικὰ συστήματα. Αὐτὸ τὸ ἴδιο θέμα ἀπασχολεῖ τοὺς Στοικοὺς καὶ Νεοπλατωνικοὺς καὶ θὰ ἐπηρεάσει στὴν συνέχεια τοὺς πρώτους Χριστιανοὺς πατέρες, ὅπως εἶχε ἀπασχολήσει ἤδη τοὺς Ἑβραίους συγγραφεῖς σχετικὰ μὲ τὰ ἀρχαῖα Ἑβραικὰ κείμενα. Ἀλλὰ πολὺ πρὶν ἀπὸ τοὺς Ἑβραίους καὶ Χριστιανοὺς ἀπολογητὲς, Ἀριστοτέλης εἶχε διακηρύξει ὅτι οἱ θεοὶ τῆς θρησκείας τοῦ λαοῦ εἶναι τὸ ἴδιο μὲ τὸ ἀθάνατο ὄν ποὺ εἶναι αἰτία τῆς δημιουργίας καὶ κίνησης τοῦ σύμπαντος καὶ ὅτι οἱ θεοὶ εἶναι προσωποποιήσεις ἀστρονομικῶν καὶ κοσμολογικῶν φαινομένων. κινῶν τὸ σύμπαν εἶναι τέλειος καὶ ἀδιαίρετος καὶ ἀπορροφημένος στὴν τέλεια ἐνδοσκόπηση, τὴν τοῦ ἑαυτοῦ του. Αὐτὴ θεωρία τοῦ Ἀριστοτέλη ἔχει τὶς ρίζες της στοὺς πρό-Σωκαρατικοὺς φιλοσόφους καὶ ἐπηρέασε σημαντικὰ τὸν Thomas Aquinas.

αὐτοσυγκέντρωση σὰν μέσο τῆς ἀπόλυτης ἐμπειρίας τοῦ Σύμπαντος ἔχει ἀποτελέσει μέρος τῆς βασικῆς διδασκαλίας σὲ πάρα πολλὰ πνευματικὰ μονοπάτια ἀνὰ τοὺς αἰῶνες. τρόπος γιὰ νὰ φτάσει κανεὶς στὸ ποθητὸ ἀποτέλεσμα ἔχει κρατηθεῖ μυστικὸς στὰ περισσότερα ἀπ` αὐτά. Παραμένουν ὅμως ὡρισμένα κοινὰ σύμβολα ποὺ ἔχουν διασωθεῖ μέχρι τὴν ἐποχή μας. Ἑνα ἀπ` αὐτὰ εἶναι ἑλικοειδὴς ἀπεικόνηση κάποιας δύναμης ἐνέργειας ποὺ ἀναρριχᾶται γύρω ἀπὸ ἕνα δένδρο, ράβδο, νοητό ἐνεργειακὸ σύμβολο καὶ συνήθως ἔχει τὴν μορφὴ φιδιοῦ. Γνωστὰ παραδείγματα εἶναι ράβδος ποὺ κρατάει Ἑρμῆς-τὸ κηρύκειο-, τὸ Αἰγυπτιακὸ σύμβολο τῆς ζωῆς καὶ τῆς αἰωνιότητος, ἀκόμη καὶ τὸ φίδι ποὺ ἀναρριχᾶται γύρω ἀπὸ το δέντρο τῆς ζωῆς γνώσεως. Ἕνα ὅμως σύμβολο ποὺ ἐνδέχεται νὰ ἐξηγεῖ τὴ σημασία τῶν προαναφερθέντων ἀπεικονήσεων προέρχεται ἀπὸ μία ἀρχαία πνευματικὴ παράδοση ὁποία ἔχει σχετικὰ πρόσφατα ἀρχίσει νὰ ἀποκαλύπτει τὰ μυστικὰ της στὴ Δύση. Στὴ Γιόγκα ἑλικοειδὴς αὐτὴ ἀπεικόνηση ἀνταποκρίνεται στὴν ἐνέγεια ποὺ παράγεται ὅταν μὲ τὴν αὐτοσυγκέντρωση ἀσκούμενος ξεπερνᾶ τὰ σωματικὰ καὶ ψυχικὰ ἐμπόδια ποὺ τὸν χωρίζουν ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τοῦ ἑνός, ἄναρχου, αἰωνίου ὄντος καὶ τὴν ἕνωσή του μὲ αὐτό. Στὴν Κουνταλίνι Γιόγκα τὸ νοητικὸ τοῦ ἀνθρώπου - νοῦς τῶν Ἀρχαίων Ἑλλήνων - θεωρεῖται ἕνα ἀπὸ τὰ ὄργανα ποὺ χρησιμοποιεῖ ἀσκούμενος γιὰ νὰ ἐπικοινωνήσει μὲ τὴν ὑπερβατικὴ συνείδηση. Καὶ τὸ κέντρο ποὺ διευκολύνει  αὐτὴ τὴν ἐπικοινωνία ἔχει ἐντοπισθεῖ στὸ κένρο τοῦ ἐγκεφάλου, στὴν περιοχὴ ποὺ ἀντιστοιχεῖ μὲ τὸν ἀδένα ποὺ ὀνομάζεται ἐπίφυση. Σύμφωνα μὲ τὶς ἐμπειρίες ἀσκουμένων στὴν αὐτοσγυγκέντρωση, ὅταν κοπάσει συνεχὴς ροὴ σκέψεων καὶ εἰκόνων καὶ βυθισθεῖ νοῦς σὲ ἕνα ἐπίπεδο ποὺ ὑπερβαίνει τὸ συνειδητὸ -καὶ διαδοχικὰ τὸ ὑποσυνείδητο καὶ ἀσυνείδητο-, σ` αὐτὸ τὸ ὑπερβατικὸ στάδιο ἀσκούμενος ἔχει τὴν ἐμπειρία μιᾶς οὐσίας (ποὺ στὴ Γιόγκα ὀνομάζουν ᾿άμριτ( - τὸ ἀνάλογο τοῦ νέκταρ- νὰ κατεβαίνει ἀπὸ τὸ κέντρο τοῦ ἐγκεφάλου παρέχοντας στὸν ἀσκούμενο μιὰ ἐμπειρία ἀπόλυτης ἱκανοποίησης ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἕνωση τῆς ἀτομικῆς μὲ τὴν παγκόσμια συνείδηση.

οὐσία αὐτὴ ἔχει ἀναγνωρισθῆ σὲ σύγχρονα πειράματα ψυχανάλυσης ὡς dimethyltryptamine (DMT), οὐσία ποὺ παράγεται ἀπὸ τὴν ἐπίφυση σὲ στιγμὲς μεγάλου stress ὅπως πρὶν ἀπὸ τὸν θάνατο, σὲ στιγμὲς ἔντονης ἐνδοσκόπησης ὅταν οἱ φυσιολογικὲς λειτουργίες ἐνεργοῦν στὸ ἐλάχιστο. Τὰ πειράματα αὐτὰ ἐπίσης κατέδειξαν ἀναλογίες μεταξὺ ἐνορατικῶν ἐμπειριῶν προερχομένων ἀπὸ ἐνδοσκόπηση μέσω αὐτοσυγκέντρωσης καὶ μέσω τεχνητῆς παροχῆς αὐτῆς τῆς οὐσίας σὲ ἐθελοντὲς.

Οἱ ἀρχαῖες μυστηριακὲς θρησκεῖες κρατοῦν ἀκόμα μυστικὰ τὰ πνευματικὰ τους μονοπάτια ἀπὸ τοὺς ἀδαεῖς καὶ βέβηλους. γνώση χωρὶς τὴν ἀνάλογη προετοιμασία μπορεῖ νὰ καταστρέψει - νὰ κάψει- τὸν ἀδαῆ καὶ ἀνώριμο, ὅπως ἔκαψε τὴν Σεμέλη καὶ τὸν Ἴκαρο. κατάχρηση ψυχεδελικῶν οὐσιῶν ἔχει ἀποδειχθεῖ καταστρεπρική. Στὴ Γιόγκα τέτοια χρήση ἀπαγορεύεται αὐστηρά, ἀλλὰ καὶ ἁπλῆ ἄσκηση μέσω αὐτοσυγκέντρωσης θεωρεῖται ἐπικίνδυνη χωρὶς τὴν κατάλληλη καθοδήγηση. Φαίνεται ὅτι βρισκόμαστε στὸ κατώφλι τῆς αὐτογνωσίας ὅπως τὴν βίωσαν σαμάνοι, μύστες καὶ ἅγιοι ἀνὰ τοὺς αἰῶνες. Ἔχουμε ἀρχίσει νὰ ἀναγνωρίζουμε τὴ σημασία τῶν μύθων σὰν σύμβολα στὸ μονοπάτι τῆς ἐνδοσκόπησης καθὼς καὶ τὶς ὁμοιότητες καὶ ἀναλογίες αὐτῶν τῶν συμβόλων στὰ διάφορα πνευματικὰ μονοπάτια.

Θὰ πρέπει νὰ καλλιεργήσουμε τὴν ὡριμότητα ποὺ εἶναι ἀπαραίτητη γιὰ τὸ ταξείδι ποὺ ὁροθετοῦν καὶ καταδεικνύουν αὐτὰ τὰ σύμβολα.




The Mythology of Prehistoric Man and Its Impact on World Religions
By John D’Anna
jdanna03@sbcglobal.net

This presentation will be the second part of an earlier presentation entitled “Mushrooms and Mythology” made at last year’s scientific conference on “The Stone Mushrooms of Thrace.”  I will discuss an ancient solar religion that migrated from prehistoric Anatolia to influence every major mythology of the ancient world.  The major beliefs and symbols of this ancient religion evolved to influence every world religion today.

Through new philological, archaeological, and astronomical evidence, I will demonstrate that man’s perceived relationship between earth and sky served as a basis for mythologies that transcended all cultural boundaries.  Through comparative mythological analysis, I will demonstrate that all cultures of the ancient world were bound by one set of religious concepts tying man to heaven, and these concepts influenced innovation and exploration as well as religion and morality.  The development of this cult will be explored through its influence upon Minoan and Greek mythology and its subsequent migration to the rest of the world.  New evidence will be presented to refute current scholarly consensus in explaining the identity and expansion of the Haoma/Soma cult and why it transformed to become the sacrament of bread and wine in Christianity today. Other evidence will solve major enigmas in art that have eluded art historians for centuries but are revealed for the first time through an understanding of ancient mythology and its impact on religion.  This presentation will break new ground and tear down many barriers in the study of ancient man and his influence on the development of religions all over the world.



T H E  E N T H E  O G E N I C O D Y S S E Y, N I N E  S E C R E T S  OF  T H E  H I E R O G LY P H I C   M O N A D

Rev.Richard Emmanuel
rev@thechurch.org

Symbols and images are the original visual language of our Human Species. They are critical to our understanding of “Ancient Principles” that have evolved through the consciousness of men and women. As graphic signs, Symbols contain abstract concepts that would otherwise be impossible to communicate if verbal language was our only means to express the awe and wonder of what  can be called the “Cosmic Odyssey”.
Our collective consciousness , a long and complicated evolving “Odyssey” in and of itself, contains the idea of a creator or original dreamer.. Our ancestors have given this original dreamer many names one of which is the name “Monad”.
In the third millennium for scientific discussion, we have named the “Monad” the “God  Concept.” It is to this end that this presentation will explore the power of the concept of God to define the beginning and end of Great Civilizations and the recycle of their concepts that may lead to potential “Revival” or re-thinking. The premise of this presentation is that our beliefs about a  “God Concept” form the core of our behavior to one another and our relationship to Planet  Earth.
The presentation will employ the symbolic images contained in the first cardinal numbers. The  first nine numbers are what we use to describe how many, and with the concept of numerical zero form all other numbers into infinity. Each number expresses a graphic number of “points” and
these points become the basis of the Golden Age of Greek Geometry and the codification of numbers in Classic Greek Architecture, Middle East images and Asian artistic expressions..
By using the powerful images in numbers, this presentation will provide an experimental model  by which an exploration to describe an “Entheogenic Odyssey”and a simple process for  documentation. The model will make intelligible discussion. possible with out the negative  connotations of past experimentation. The presentation with the use of entheogenic inspired
images will re-open the question: Why do we have the religions of the World and why are there  so many forms, varieties and manifestations of this concept of the “Monad” that our Human Species has created, evolved and in many cases recycled ? Can any other concept more clearly demonstrate the Power of Myth ?



Jason and the Golden Fleece in Seventeenth-Century Spain

Ryan Caron
Email: caveofplaton@gmail.com

Pedro Calderon de la Barca is considered to be one of the last masters of drama during the Siglo de Oro, or Century of Gold in Spain. He was educated in Madrid by the Jesuits and also studied at Alcala and Salamanca. In 1635 Calderon was appointed dramatist at the court of Philip IV, who honored him with titles of nobility and knighthood in the Order of Santiago. Calderon was ordained a priest in 1651 and was made the King’s honorary chaplain in Madrid. After entering the priesthood, he wrote exclusively for the King and the court, except for the two autos sacramentales he composed each year for the city of Madrid.
            The purpose of this paper is to identify the perpetuation of Greek myth into the Renaissance and through the Golden Age, the most important being that of Jason and his quest for the Golden Fleece. The Spanish Golden age is considered to be a “Rebirth” of Greek thought, and thus one wonders how much truth about these Greek myths was actually understood by the Ecclesiastical elite of the Spanish Empire. The main myth that will be analyzed is that of Jason and the Golden Fleece which was later transmuted into Gideon’s Fleece, both remaining symbols of the Alchemical Elixir or Philosophers stone, now well known as the Amanita Muscaria mushroom.
            I will provide evidence that while under the patronage of Phillip IV (also a member of the golden fleece), where patrons were expected to fulfill the demands of their masters, that it’s more than probable that Calderon himself was initiated into the higher mysteries about the true exoteric knowledge about these important Greek Myths. In 1635 Calderon wrote El Divino Jason, a re-telling of the ancient Greek myth of Jason and the Argonauts where it’s quite obvious that he does in fact possess the exoteric knowledge of the true and appropriate meaning of the real Golden Fleece which is the Amanita Muscaria, or Lapis Christi.       


Layers of Mythic Memory and Forgetting

Slobodan Dan Paich
sdpaich@artship.org

Opening
The paper starts with observations on the traces of archaic need for stories, myth, songs and symbols. It continues by introducing a greater cultural context for Classical Mythology beyond 19-century codifications, as well as views of chronological cultural progress and supremacy. Reflection on the non-classical fertility ambulatory ceremonies of Kaledari, ubiquities in the territories of north Mediterranean, Balkans and Black Sea the shared motives with Greco-Roman mythology, will set a tone for this comparative, cross-disciplinary, inter-cultural inquiry.
Persephone and Elysium
The vitality of the Greek myths is considered through reinterpretations in theater, film and psychology of the 20 and 21-century. The issues of mythic essence, adaptability, recurrence and poetic license are investigated through an example of contemporary staging of the Persephone myth in and around an Olympic size municipal swimming pool.
Python and Pythia
There is an examination of the layers of mythic inter-connectedness in the worship of Apollo after re-ordering, integrating and departing from the cult of Python at Delphi. Also the elements of Egyptian and local Goddess mysteries centered around the tomb of Dionysius in the inner sanctum of the temple of Apollo raises questions concerning the presence of trans- Mediterranean mythologies in the Greek Pantheon. The paper touches upon the office and training of the oracular priestess Pythia as a possible integration of these diverse influences.
Sibyl and Landscape
The volcanic riches of the terrain surrounding the sanctuary of Sibyl of Cumae with crater lakes, fields of bubbling sulfur and easy to carve lime stone, has offered the possibility for large scale enactment of Hades, rooms for prophesy and hypnotherapy. These archeological findings help us probe questions of public and private relationship to mythic values experienced physically and imaginatively.
Hesperides and Mare Tenebris
Hercules’  labor of finding the apples of Hesperides in the Iberian Atlantic region highlights the issues of pilgrimage, quest and acts of perseverance as aspects of mythology. The north Iberian Atlantic edge and the way to it are home of the Bask mythic figures Maru and Mari. The Christian pilgrimage to Santiago di Compostela and to the Atlantic may be a continuation of earlier Bask and Celtic rites. In the same geography the Romans established a journey of atonement, revival and fertility.
Conclusion
In asking some meta-questions about the continuity of mythic motives, we briefly look at the Roman festival of Isis Navigum, its ancient Egyptian origins and its survival in the Greek orthodox spring festival of Ploiaphesa celebrated in Piraeus. The conclusion presents a diachronic appraisal of the continuity and discontinuity of prehistoric, non-classical and classical mythologies as traces of the cultural need to symbolize, personify and interpret.

Key words: Mythology, Pythia, Sybils, Mediterranean


«Αστικοί Μύθοι της Πόλης του Πειραιά»
Ανθή Γουρουντή
agouroudisfam@yahoo.gr

     «Πειραιεύς»  ή «Κάνθαρος» ή «Πόρτο Δράκο» η «Πόρτο Λεόνε» η πόλη του Πειραιά σχηματίζει μια τροχιά εξαιρετικά ενδιαφέρουσας ζωής από τους Νεολιθικούς χρόνους έως τις μέρες μας. Λιμάνι που υποδέχθηκε και αποχαιρέτησε σε ένα διαρκές ιστορικό γαϊτανάκι , επισκέπτες, κατακτητές, εμπόρους, πρόσφυγες.
Ο  Πειραιάς του σήμερα σημαντικότερο Λιμάνι της χώρας, εμπορικός κόμβος της Μεσογείου, είναι μια πόλη που εξελίχθηκε δυναμικά , περνώντας από κάθε λογής ιστορική φάση, αποτέλεσε σταυροδρόμι πολιτισμών στο διάβα του χρόνου, μια πόλη γοητευτική ,γεμάτη μυστήρια και  μυστικά..
     Μύθοι και θρύλοι γεννήθηκαν εντός των τειχών του –ας μην λησμονούμε άλλωστε πως ως «Θρύλος»είναι παγκοίνως γνωστή και η λαοφιλέστατη ποδοσφαιρική ομάδα της πόλης- και τα στοιχεία αυτά της σύγχρονης κουλτούρας , τους αστικούς μύθους του Πειραιά θα μελετήσουμε στην παρούσα εργασία.
Το άγαλμα του Λιονταριού, η σπηλιά του Σηραγγείου, το στοιχειωμένο σπίτι στην Καστέλα, ο Πύργο του Πειραιά, η Βίλλα Ζαχαρίου  είναι μόνο κάποιοι από τους αστικούς μύθους που εξελίσσονται στην πόλη. Ιστορίες  συναρπαστικές , σίγουρα υπερβολικές, μα και χρήσιμες επίσης, στην διαδικασία του να ερμηνεύσει κανείς την ασυνείδητη κοινωνική συλλογικότητα μιας σύγχρονης  μεγαλούπολης.

Λέξεις κλειδιά: αστικός μύθος, Πειραιάς, σπηλιά, πύργος


Ταξίδι στον Άδη: «Μεταμόρφωση» των ζωντανών νεκρών;

 Αργυρούλα  Παπαθεολόγου    
 apapathe@helit.duth.gr      
      
       
Το ταξίδι στον Άδη δεν είναι όπως το περιγράφει ο Τήλεφος του Αισχύλου (TrGF 239) και ο Πλάτωνας, στο έργο του Φαίδων (107e4-108a6), το καθιστά αυτό κατανοητό: «ἔστι δὲ ἄρα ἡ πορεία οὐχ ὡς ὁ Αἰσχύλου Τήλεφος λέγει: ἐκεῖνος  μὲν γὰρ ἁπλῆν οἶμόν φησιν εἰς Ἅιδου φέρειν, ἡ δ' οὔτε ἁπλῆ οὔτε μία φαίνεταί μοι εἶναι…νῦν δὲ ἔοικε σχίσεις τε καὶ τριόδους πολλὰς ἔχειν: ἀπὸ τῶν θυσιῶν τε καὶ νομίμων τῶν ἐνθάδε τεκμαιρόμενος λέγω». Μελετώντας το σχετικό σωζόμενο υλικό  –με απαρχή το ομηρικό έπος-  παρατηρείται ότι ο δρόμος για τη χώρα των Κιμμερίων συνιστούσε μια επικίνδυνη περιπέτεια, καθώς κοινός τόπος στις διηγήσεις περί του Κάτω κόσμου και ειδικότερα στις «καταβάσεις» είναι η αγριότητα, η φρίκη, ο τρόμος και το μυστήριο που εμπνέει ο υποχθόνιος  θεός.
Το γεγονός πάντως ότι το εν λόγω μοτίβο της «κατάβασης» γήτευε λογοτέχνες και κοινό επιβεβαιώνεται από τον μακρύ κατάλογο των θεών, ημίθεων και ηρώων και «απλών» ανθρώπων που ταξίδεψαν στον Άδη, κάποιοι επειδή αναγκάστηκαν, κάποιοι οικιοθελώς (λ.χ. Ηρακλής, Ορφέας, Θησέας, Οδυσσέα, Άλκηστη, Διόνυσος στους Βατράχους και Μένιππος στον Λουκιανό).
   Κατά πόσο όμως επηρεάζονται οι ίδιοι οι ήρωες από την κάθοδό τους στον κόσμο των νεκρών; Τι αλλάζει μέσα τους ύστερα από μία τέτοια πρωτόγνωρη και ξεχωριστή εμπειρία; Η ανακοίνωση θα εστιάσει, μεταξύ άλλων, στην εσωτερική «μεταμόρφωση» που υπόκεινται όσοι τολμούν να κατεβούν στο βασίλειο του Άδη, στο αν και πώς επηρεάζεται η ψυχοσύνθεση τους κατά την επιστροφή τους στην επίγεια ζωή, αλλά και στη «μετατροπή» που ενδεχομένως να υποστεί το ήθος και ο θυμός τους. Επιπλέον, με μια σειρά από παραδείγματα και παραλληλισμούς,  θα εξεταστεί σε τι βαθμό οι «καταβάσεις» της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας επηρέασαν τη ρωμαϊκή και τη νεότερη ελληνική λογοτεχνία.                                                 

Λέξεις κλειδιά : κατάβασις, κάτω κόσμος, ήθος,  ψυχοσύνθεση ηρώων, εσωτερική «μεταμόρφωση».


The road to the underworld is not as simple as Aeschylus’ Telephus describes it (TrGF 239). In Plato’  Phaedrus  (107e4-108a6), Socrates proposes his own different version which is more similar to the Homeric ‘example’ of the underworld  (Od 10.511ff).  In fact, studying the extant  literary material – starting with the Homeric  epos- it becomes possible to understand that travelling down to Hades  is anything but easy; the atrocity, the horror, the darkness, and the mystery that Hades provokes is a common place, reflected in literary
“versions” of the myth of Greek heroes, known as “catabasis”. Gods, semi gods, heroes, and mortals (some of them by force, other voluntarily) went down the long journey to the underworld (e.g. Hercules, Orpheus, Theseus, Odysseus, Alcestes, Dionysus in the Frogs of Aristophanes, Menippus according to Lucian).

This paper will focus on the following questions: a) In what extent did the underworld affect the heroes themselves?, and b) What happens “inside” of them after such an unprecedented and unique experience?; in other words, does an transformation of the leaving deads occurs, and how is it demonstrated? Using specific examples two further subjects will be exploit: a) the “internal transformation” of those who dared to visit Hade’s kingdom, and  b) the sequent “conversion” of  their  ethos  and thymos. In addition, the reflection and reception of “catabasis” -as presented in the ancient Greek literature-  to and by the Roman and the moderern Greek literature will be examined.

           Key words: Hades, “catabasis”,  internal  “transformation”, thymos, ethos.
           


Ο μύθος του Πολύφημου και της Γαλάτειας στις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου ή,
αλλιώς, η πεντάμορφη και το τέρας

Αρτεμισία Αρχοντογεώργη
aarchon@helit.duth.gr


Την παρούσα ανακοίνωση θα απασχολήσει ο μύθος του Πολύφημου και της
Γαλάτειας, ο οποίος ενσωματώνεται στην Μικρή Αινειάδα, στο 13ο βιβλίο των
Μεταμορφώσεων. Εκεί, ο Οβίδιος πραγματεύεται ένα ερωτικό τρίγωνο: ο Κύκλωπας
Πολύφημος είναι ερωτευμένος με την νηρηίδα Γαλάτεια, που με την σειρά της
προτιμά ως εραστή της τον νεαρό Άκι. Η σχέση αυτή δεν έχει ευτυχή κατάληξη,
αφού ο Πολύφημος, τυφλωμένος από ζήλεια, σκοτώνει τον Άκι, τον οποίο η
Γαλάτεια, για να σώσει, τον μεταμορφώνει σε θεό-ποταμό.
Ωστόσο, ο μύθος αυτός, έτσι όπως παρουσιάζεται από τον Οβίδιο, περιλαμβάνει
μία ακόμη “μεταμόρφωση”, ίσως πιο σημαντική και από εκείνη του Άκι. Ο
Κύκλωπας Πολύφημος, ο οποίος σκιαγραφείται στην ομηρική Οδύσσεια ως
θηριώδης και αιμοβόρος, ενώ στα Ειδύλλια του Θεόκριτου ως ερωτοχτυπημένος
γιγαντόσωμος βοσκός, στον Οβίδιο συνδυάζει τις δύο προηγούμενες λογοτεχνικές
του ταυτότητες και μεταμορφώνεται σ’ έναν τερατόμορφο ελεγειακό εραστή. Στα
πλαίσια της ανακοίνωσης θα προσπαθήσω να αναζητήσω τα ίχνη αυτής της
μεταμόρφωσης, καταδεικνύοντας τα χαρακτηριστικά του ελεγειακού εραστή στο
πρόσωπο του Πολύφημου.
Ταυτόχρονα, ο Κύκλωπας, διατηρώντας την θηριώδη φύση του, αντιπροσωπεύει
το τέρας, που ερωτεύεται την πεντάμορφη, ένα λαϊκό θέμα, που εμφανίζεται και
στην μετέπειτα τέχνη και λογοτεχνία. Θα προσπαθήσω να παρουσιάσω, εστιάζοντας
και πάλι στον χαρακτήρα του Πολύφημου, την μεταγενέστερη επεξεργασία του
μύθου σε δύο έργα της εποχής μπαρόκ, στην «μικρή» όπερα του Γ. Φ. Χέντελ ≪Άκις
και Γαλάτεια≫ και στο ποίημα του Λ. ντε Γκόνγκορα ≪Πολύφημος και Γαλάτεια≫. Τα
δύο αυτά έργα, αν και είναι άμεσα επηρεασμένα από την παρουσίαση του
συγκεκριμένου μύθου και σε μεγάλο βαθμό διατηρούν πολλά στοιχεία από τον
Οβίδιο, κατορθώνουν να ανανεώσουν τον μύθο και διαλέγονται γόνιμα με τον
Ρωμαίο ποιητή.

Λέξεις κλειδιά: Πολύφημος, τέρας, έρωτας, ελεγεία, μεταμόρφωση, μπαρόκ.


This paper explores the fable of Polyphemus and Galatea, which is incorporated in
the “little” Aeneid, in the 13th book of Ovid’s Metamorphoses. In his presentation of
the myth, the poet creates an erotic triangle: The Cyclops Polyphemus is in love with
Galatea, a Nereid, who, respectively, prefers as her lover the young and beautiful
Acis. This relationship is ended tragically, when Polyphemus, blinded by desire and
jealousy, kills Acis with a rock. Galatea, in a hopeless effort to save her beloved one,
transforms Acis to a god-river.
However, this myth, as Ovid revises it, includes one more “transformation”, which
is probably more interesting than the one Acis undergoes. The Cyclops Polyphemus,
who is sketched out in Homer’s Odyssey as a beast and a man-eater and, on the
contrary, is presented in Theocritus’ Idylls as a lovesick giant shepherd, in Ovid he
combines his two former literature identities and is transformed in a monstrous
elegiac lover. In this paper, I shall try to follow the tracks of this transformation,
pointing out the features of an elegiac lover through the character of Polyphemus.
Furthermore, the Cyclops, in as much as he maintains his beasty nature,
represents the monster, who falls in love with the beauty, a folktale, that is
reconstructed several times and in different ways in modern art and literature. I shall
try, by focusing on Polyphemus’ character, to depict how Ovid’s fable is dealt with in
two baroque pieces of art, in G. F. Handel’s “small” opera “Acis and Galatea” and in
Luis de Gongora’s poem “La fabula de Polifemo y Galatea”. These works of art,
though different, are both deeply influenced by Ovid and yet they manage to renew
the myth and engage in a witty literal game with the Roman poet.

Key-words: Polyphemus, monster, lover, elegy, transformation, baroque.


H  ελληνική μυθολογία και τα θεμέλια της εθνογέννησης δύο λαών


Βαλεντίνα  Μπόμπολη- Παναγιώτης Μπάρκας
valentina_curri@yahoo.gr

Αντικείμενο της παρούσας εισήγησης αποτελεί η διερεύνηση του ρόλου των μύθων στην διάπλαση της εθνικής ιδεολογίας δύο γειτονικών λαών, του ελληνικού και αλβανικού.
Χαρακτηριστικό για τους δύο λαούς είναι το γεγονός ότι η εθνική τους ιδεολογία έχει αφετηρία στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, στην ΉΠΕΙΡΟ και σχεδόν  την ίδια χρονική αφετηρία. (Τέλος του XVIII αρχές του ΧΙΧ αιώνα η νεοελληνική ιδεολογία, μέσα του ΧΙΧ αιώνα για τους Αλβανούς). Οι δύο λαοί αξιοποιούν τα ίδια ιδεολογικά μέσα, - τα διαμετρικά αντίθετα ιδεολογικά ρεύματα της εποχής, τον Ρομαντισμό και τον Διαφωτισμό. Οι ιδεολόγοι τόσο της νεοελληνικής ιδεολογίας όσο και εκείνοι της αλβανικής εθνικής ιδεολογίας αναζητούν το δοξασμένο παρελθόν των λαών τους σχεδόν στο ίδιο απόθεμα:- Στη Δόξα της αρχαίας Ελλάδας και την ελληνική μυθολογία. 
Σε αντίθεση με τους Έλληνες, οι Αλβανοί ιδεολόγοι, οι οποίοι όρισαν το κίνημά τους ως Εθνική Αναγέννηση, υιοθέτησαν μια γραμμική πορεία δόξας που αρχίζει από τους Πελασγούς για να καταλήξει στην ένδοξη ηπειρωτική φυσιογνωμία του ΧV αιώνα, Γεώργιου Καστριώτη.  
Επίσης, στηριζόμενοι στην ρομαντική αρχή ορισμού της εθνικής ταυτότητας  με βάση την αντιπαράθεση «εμείς και οι ξένοι», οι Αλβανοί διαφορετικά από τους Έλληνες ιδεολόγους, αλλά και τους υπόλοιπους λαούς στη Βαλκανική, υιοθέτησαν αντίστροφα την αντιπαράθεση αυτή. Για τους Έλληνες, «οι άλλοι» ήταν οι καταχτητές, η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Για τους Αλβανούς «οι άλλοι» είναι οι γείτονες, κυρίως οι Έλληνες. Η θέσης αυτή πηγάζει από το γεγονός ότι ο αλβανικός λαός στην πλειοψηφία του είχε καλλιεργήσει ως δικό του βίωμα την νοοτροπία και πραχτική του θρησκεύματος και των συμφερόντων της  Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το εθνικό τους κίνημα αναπτύχθηκε στους κόλπους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οφείλεται εντούτοις και στο γεγονός ότι το νέο ελληνικό κράτος την εποχή εκείνη είχε αφήσει εκτός των διεκδικήσεών του την Ήπειρο.
Η αντιπαράθεση αυτή στην φόρμουλα καλλιέργειας της εθνικής συνείδησης από τους Αλβανούς υποκίνησε κατά καιρούς και μέχρι σήμερα αλλεπάλληλες προσπάθειες ιδιοποίησης ως αλβανικών, αποθέματα του πολιτισμού της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, των μυθολογικών και ιστορικών ηρώων της Ελλάδας, καθώς για την άρνηση και του κοινού πολιτιστικού υποστρώματος.   

Λέξεις κλειδιά: μύθος, εθνογέννησης , ιδεολογία, μυθολογία,  έθνος



The ancient Greek mythology and foundation of the two people’s ethno genesis


The object of our paper is to treat the role of myths in the creation of the national ideology of the two neighboring peoples, Albanian and Greek. Characteristic for these two peoples is the fact that this ideology originates in the same geographic environment, Epirus, starts at almost the same time (end of  XVIII, beginning of  XIX for the Greeks, mid XIX for the Albanians); both Albanian and Greek people possess the same ideological means - a combination of two currents antipodes of that time,-Enlightenment and Romanticism, the ideologists of  Greek ethnic identity and Albanian the same, seek for  their ethnic glory in almost the same basin of the past: - The glory of ancient Greece and ancient Greek mythology.

In contrast to the Greeks, Albanian ideologists who identified their movement as National Renaissance, established a succession of glory inherited from the Pelazgians, the Ancient Greece to epirot anti ottoman figure of the fifteenth century, George Castrioti.

Given the romantic system for determining the ethnic identity, based in countering "we and others", for Albanians, unlike the Greeks and other Balkan peoples, it works in opposite direction. For the Greeks, "others" were the invaders, the Ottoman Empire. For Albanians, "others" were the neighbors and especially the Greeks. This stems from the infliction, in mentality and practice, by the Ottoman Empire of the Muslim religion in most of the population, and by the fact that Albanian nation establishing movement, developed within this empire, but also by the fact that the new Greek state of that time, had let outside its state founding interests, Epirus, which had contributed to Greece in all directions.

This contradiction in the nation founding formula for Albanians, initiated the repeated attempts at different times, down to us, for "acquisition" as Albanian, of the cultural basin of ancient Greek mythology, the mythological and historical heroes of Greece and the denial of a common bed of culture.

 Keywords: ethno genesis, ideology, people, ethnos, mythology, basin, cosmos



Όλες οι όπερες είναι Ορφέας (Th. Adorno,  Η αστική όπερα): O μύθος του Ορφέα στις πρώτες όπερες του 17ου αιώνα
Γεώργιος Π. Τσομής
g.tsomis@em.uni-frankfurt.de
Ο Θράκας Ορφέας αναδεικνύεται κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης σε βασική μορφή, μέσω της οποίας εκφράζεται μία νέα στάση ως προς την υπόσταση της τέχνης και του πολιτισμού. Ήδη στον Πλάτωνα, τον Οράτιο και τον Κοϊντιλιανό αναφέρεται ως ένα ιδιαίτερο μυθολογικό πρόσωπο: ως μουσικός, αοιδός και ποιητής που προσπαθεί να σώσει την αγαπημένη του Ευρυδίκη από τον Άδη. Ο μύθος του Ορφέα λειτούργησε ως κινητήρια δύναμη ανάμεσα στους καλλιτέχνες της ιταλικής Αναγέννησης και άσκησε έντονη επίδραση στους  λιμπρετίστες και συνθέτες των πρώτων μουσικών δραμάτων. H  θεματολογία του «Ορφέα» ήταν σημασιολογικά το πιο κοντινό θέμα που διάλεξε το καινούργιο μουσικό είδος, η όπερα, γύρω στα 1600 για την αυτοπαρουσίασή της ως προσπάθεια αναβίωσης της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας. Ο μύθος του Ορφέα πρόσφερε στους δημιουργούς την έντονη πρόκληση να δημιουργήσουν ένα καινούργιο είδος μουσικής, το οποίο θα πλησίαζε τη ρητορική και συναισθηματική δύναμη της αρχαίας μελικής ποίησης. Από τα πρώτα βήματα της όπερας ο μυθικός τραγουδιστής Ορφέας κατέχει ιδιαίτερη θέση, ιδίως όταν πρόκειται για καινοτομίες σε ηχητικές αντιλήψεις, μορφές και φόρμες.  Ξεκινώντας με τη μεγαλοφυή πραγμάτευση του Poliziano, Fabula d’Orfeo, (Μάντουα 1480), όπου ο μύθος του Ορφέα αποκτά ιδιαίτερα ψυχολογικό και δραματουργικό ενδιαφέρον, θα διερευνήσουμε το ρόλο, τη λειτουργία και την πρόσληψη του μύθου του Ορφέα ως το πιο ελκυστικό θέμα στα  πρώτα μουσικά δράματα με έμφαση στα: Euridice (1600) των Jacopo Peri και Ottavio Rinuccini, L᾿Orfeo (1607) των Claudio Monteverdi και Alessandro Striggio και La morte d’Orfeo (1619) των Stefano Landi και Alessandro Matthei, σημαντικοί  σταθμοί στην ιστορία της όπερας καθιστώντας, ακόμα και στις αρχές της εξέλιξής της, κατανοητή τη γνωστή ρήση του Th. Adorno: «δεν θα ήταν καθόλου υπερβολή, αν λέγαμε ότι όλες οι όπερες είναι Ορφέας».
Λέξεις – κλειδιά:  μύθος, Ορφέας, πρόσληψη, όπερα, 17ος αιώνας

All Opera is Orpheus (Th. Adorno, Die bürgerliche Oper): The Myth of Orpheus in the first Operas of the 17th century

During the Renaissance the Thracian Orpheus emerges as an essential figure, through which a new attitude towards the status of art and culture is reflected.  Already in Plato, Horace and Quintilian he is referred to as a special mythological person: as a musician, singer and poet who tries to rescue his beloved Eurydice from Hades. The myth of Orpheus served as a driving force among the artists of the Italian Renaissance and exerted a strong influence on the librettists and composers of the first music dramas. Orpheus was an obvious choice as the subject matter which was to define the newly formed genre of opera around 1600 as an attempt to revive the ancient Greek tragedy.  The myth provided them with the great challenge of creating a new kind of music that might reclaim the rhetorical and emotional power it was believed to have had in classical antiquity. From the very first steps of the opera the mythical singer Orpheus holds a peculiar place, especially when it comes to innovations concerning sound perception, shapes and forms. Beginning with Poliziano᾿s brilliant Fabula d'Orfeo, (Mantua 1480), where the myth of Orpheus gains a special psychological and  dramatic interest, we will explore the role, function and reception of the myth of Orpheus as the most attractive topic in the first music dramas with emphasis on: Euridice (1600) by Jacopo Peri and Ottavio Rinuccini, L᾿Orfeo (1607) by Claudio Monteverdi and Alessandro Striggio and La morte d'Orfeo (1619) by Stefano Landi and Alessandro Matthei,  the milestones in the history of the opera, thus explaining, even at the beginning of its evolution, the meaning of Th. Adorno᾿s famous dictum: «it would be no exaggeration to say that all opera is Orpheus.”

Key - Words:  myth, Orpheus, reception, opera, 17th century



ΗΡΩΕΣ, ΥΠΕΡΗΡΩΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΗΡΩΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΜΥΘΩΝ ΣΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΟΜΙΚΣ


Γιάννης Κουκουλάς – Μαριάννα Μίσιου
gkouk1969@yahoo.gr


Η μακραίωνη ιστορία και επιβίωση των αρχαιοελληνικών μύθων ως τη σύγχρονη εποχή οφείλει πολλά στις εικονιστικές και αφηγηματικές εκδοχές που κάθε εποχή και κάθε καλλιτέχνης έδωσε στο αρχικό περιεχόμενο καθώς και στις αμέτρητες τροποποιήσεις που υπέστησαν οι μύθοι μέσω της τέχνης στη διάρκεια των αιώνων. Στην τέχνη των κόμικς, μια ακμάζουσα τέχνη που με τη σύγχρονη έννοια του όρου έχει ιστορία λίγο μεγαλύτερη από έναν αιώνα, οι αρχαιοελληνικοί μύθοι αξιοποιήθηκαν και αξιοποιούνται στο έπακρο τόσο αναφορικά με την εικόνα όσο και αναφορικά με το λόγο και την αφήγηση που γίνονται τα μέσα για την αναπαραγωγή, την “αναβίωση”, την προσαρμογή, το ρετουσάρισμα ή την αποδόμηση του μύθου. Στην παρούσα εργασία θα μελετήσουμε την χρήση του αρχαιοελληνικού μύθου από τους καλλιτέχνες-δημιουργούς κόμικς εστιάζοντας στις έννοιες του Ήρωα, του Υπερήρωα και του Αντιήρωα, με τους όρους και τους χαρακτηρισμούς αυτούς να γίνονται συχνά δυσδιάκριτοι και συγκεχυμένοι. Τα κόμικς, κατεξοχήν μέσο με απεύθυνση κυρίως στις νεαρές ηλικίες αναγνωστών κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, έχοντας αποκτήσει σήμερα μια τεράστια ποικιλία ειδών, έχουν καταφέρει να διευρύνουν εντυπωσιακά το κοινό τους. Οι αρχαιοελληνικοί μύθοι, ωστόσο, παραμένουν συχνά στο επίκεντρο της θεματολογίας και της προβληματικής τους καθώς οι Ήρωες, οι Υπερήρωες και οι Αντιήρωες πρωταγωνιστές τους, κάτω από την πατίνα των διαχρονικών αφηγήσεων, ενδεδυμένοι τη μεταμοντέρνα ελευθεριότητα, αποκτούν νέο περιεχόμενο και νέα υπόσταση. Αντικείμενο της μελέτης είναι μια σειρά από κόμικς των τελευταίων ετών (Age of Bronze, 300, Greek Street, Simpsons, Futurama, Mythos the Final Tour, Wonder Woman, Superman, Flash, X-Men κ.ά.) μέσω των οποίων γίνεται πρόδηλη:
  • η επικαιρότητα της μυθικής αφήγησης στη σύγχρονη εποχή,
  • η δυνατότητα των κόμικς να ενσωματώνουν και να προσαρμόζουν, με τη χρήση του λόγου και των εικόνων, τους αρχαιοελληνικούς μύθους κάνοντάς τους προσιτούς αλλά και
  • μια γενικευμένη τάση για αμφισβήτηση των “θεσφάτων” μέσω της καταφυγής στην παρωδία.

λέξεις-κλειδιά: μύθος, κόμικς, τέχνη, παρωδία




 « Το στοιχείο του μύθου στην ελληνική μεταπολεμική κινηματογραφική αφίσα».

 Ιωάννης Τσούμας  
iannis33@hotmail.com

    Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, μετά από τον καταστρεπτικό Β! Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και μετά τον επίσης φοβερό εμφύλιο, η Ελλάδα έδινε την εντύπωση ενός «αυτάρκους», κλειστού κράτους με διαλυμένη κοινωνική και οικονομική υποδομή, έτοιμο να προχωρήσει στην ολική αποκατάστασή του. Ο εξαντλημένος φυσικά και ηθικά ελληνικός λαός είχε ανάγκη να ξαναδημιουργήσει το όραμά του για ένα καλύτερο μέλλον και ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που τον βοήθησαν να το επιτύχει ήταν η αναβίωση του εγχώριου κινηματογράφου. Ο μύθος του κινηματογράφου είχε την τύχει να έλθει σε επαφή με τα όνειρα εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων μέσα από τις ειδικά φιλοτεχνημένες κινηματογραφικές αφίσες των δεκαετιών που ακολούθησαν. Κατά κοινή ομολογία, οι ελληνικές κινηματογραφικές αφίσες είναι τέχνη και για την ακρίβεια, μια ιδιαίτερη μορφή τέχνης η οποία εμπνέεται από την ίδια την έβδομη τέχνη με κύριο στόχο να την προπαγανδίσει στους επίδοξους επισκέπτες της σκοτεινής αίθουσας  επιδιώκοντας μέσα από αυτό να διαμορφώσει την ψυχολογία τους δίνοντας υποσχέσεις για μια πιο χαρούμενη και ποιοτικότερη ζωή. Καλλιτεχνικά «ανήσυχες», μινιμαλιστικές ή εντυπωσιακές, σπιρτόζες, υποβλητικές, ακόμα και σήμερα συλλεκτικές, οι αφίσες εκείνης της εποχής αποτέλεσαν  μια μορφή αφήγησης η οποία έμοιαζε να υπηρετεί τις πολλαπλές διαστάσεις του μύθου για να προσελκύσει το τότε κινηματογραφικό κοινό. Σκοπός του άρθρου που ακολουθεί είναι η έρευνα αυτού του μέχρι σήμερα λίγο γνωστού, αλλά πολύ ενδιαφέροντα χώρου και η ανάδειξη της σημασίας της έννοιας του μύθου  μέσα από τον καμβά, το χαρτί και  τα πανό, δηλαδή τις χαρακτηριστικές εκείνες επιφάνειες πάνω στις οποίες  οι ζωγράφοι, οι γραφίστες και οι φωτογράφοι της μεταπολεμικής Ελλάδας  έμαθαν τον ελληνικό λαό να ονειρεύεται ξανά.

Λέξεις- κλειδιά: μεταπολεμική εποχή, ελληνικός κινηματογράφος, αφίσα, μύθος, προπαγάνδα



            «The element of myth in the post-war Greek cinema posters»



   In the late 1940s, after the disastrous World War II, and also after the terrible civil war, Greece gave the impression of a "self-sufficient," rather ‘introvert’ country with a ruined social and economic infrastructure, ready to proceed to its full restoration. The physically and morally exhausted Greek people seemed to have the need to recreate their vision for a better future, thus one of the major factors that helped them achieve this was the revival of the domestic film industry. The myth of the cinema had happened to come into contact with the dreams of hundreds of thousands of Greeks through the specially painted film posters of the decades that followed. Admittedly, the Greek movie posters are considered as art and in fact, a particular art form inspired by the very seventh art. Their main objective is to propagate among potential dark room visitors by promising something more than a two-hour entertainment: a happier and better quality of life. Artistic, 'nervous', minimalist, striking, elegant, evocative, still collectible items, the posters of that era were a form of narrative that seemed to serve the multiple dimensions of myth in order to attract the potential audience. The purpose of the following article is to research the unexplored, but at the same time, very interesting area of the post-war Greek posters and to highlight the importance of the myth concept through the canvas, paper and fabric, i.e. those characteristic surfaces on which the painters, graphic designers and photographers  showed to Greek people how to dream again.
Keywords: post-war era, Greek cinema, poster, myth, propaganda



                                                               

«Αστικοί Μύθοι της Πόλης του Πειραιά»

Ανθή Γουρουντή
agouroudisfam@yahoo.gr

     «Πειραιεύς»  ή «Κάνθαρος» ή «Πόρτο Δράκο» η «Πόρτο Λεόνε» η πόλη του Πειραιά σχηματίζει μια τροχιά εξαιρετικά ενδιαφέρουσας ζωής από τους Νεολιθικούς χρόνους έως τις μέρες μας. Λιμάνι που υποδέχθηκε και αποχαιρέτησε σε ένα διαρκές ιστορικό γαϊτανάκι , επισκέπτες, κατακτητές, εμπόρους, πρόσφυγες.
Ο  Πειραιάς του σήμερα σημαντικότερο Λιμάνι της χώρας, εμπορικός κόμβος της Μεσογείου, είναι μια πόλη που εξελίχθηκε δυναμικά , περνώντας από κάθε λογής ιστορική φάση, αποτέλεσε σταυροδρόμι πολιτισμών στο διάβα του χρόνου, μια πόλη γοητευτική ,γεμάτη μυστήρια και  μυστικά..
     Μύθοι και θρύλοι γεννήθηκαν εντός των τειχών του –ας μην λησμονούμε άλλωστε πως ως «Θρύλος»είναι παγκοίνως γνωστή και η λαοφιλέστατη ποδοσφαιρική ομάδα της πόλης- και τα στοιχεία αυτά της σύγχρονης κουλτούρας , τους αστικούς μύθους του Πειραιά θα μελετήσουμε στην παρούσα εργασία.
Το άγαλμα του Λιονταριού, η σπηλιά του Σηραγγείου, το στοιχειωμένο σπίτι στην Καστέλα, ο Πύργο του Πειραιά, η Βίλλα Ζαχαρίου  είναι μόνο κάποιοι από τους αστικούς μύθους που εξελίσσονται στην πόλη. Ιστορίες  συναρπαστικές , σίγουρα υπερβολικές, μα και χρήσιμες επίσης, στην διαδικασία του να ερμηνεύσει κανείς την ασυνείδητη κοινωνική συλλογικότητα μιας σύγχρονης  μεγαλούπολης.
    
Λέξεις κλειδιά: Πειραιάς, αστικός μύθος, Πόρτο Λεόνε,

“Urban Myths of Piraeus city”


Piraeus, Kantharos, Porto Drako or Porto Leone, the city of Piraeus constitutes an interesting progression of life from the Neolithic times to our days. A port that welcomed and bid farewell on a constant historical basis several conquerors, but also thousands of visitors, merchants and refugees.
Today’s Piraeus is the country’s most significant port, a commercial junction in the  Mediterranean, it is a city that - going through all kinds of historical phases - developed dynamically. It also constituted a crossroad of civilizations through all kinds of time, a charming city full of mysteries and secret.
Myths and legends were born in its walls- let’s not forget that the city’s most popular football team is commonly known as Thrylos (meaning legend) – so, all these elements of modern culture which are associated with the urban myths of Piraeus, are the subject of this study.
The Lion’s statue,  the Syraggeion cave, the haunted house at Castella, are just a few of the urban myths that unfold in the city. Fascinating stories, some of them quite extreme,  can prove also useful in the process of interpreting the social unconscious of this contemporary city.

Key words: Piraeus, urban myths, Porto Leone


«Πολιτικοποίηση της μυθολογίας, “μυθολογικοποίηση” της πολιτικής.
Τα παραδείγματα του Ορφέα και του Αλεξάνδρου.»


Δήμητρα Μήττα
mitta@otenet.gr


Ο μύθος εξυπηρετεί, ανάμεσα στα άλλα, και την ανάγκη της κοινότητας για μια συγκεκριμένη και διακριτή πολιτική ταυτότητα,  χάρη στην οποία η κάθε πόλη θα έχει την προσωπικότητά της, θα είναι ηθικό πρόσωπο, μέλος με πλήρη δικαιώματα στην κοινωνία των πόλεων. Με αυτή την έννοια, ο μύθος γίνεται πολιτική ιδεολογία και οι μυθικοί τίτλοι της πόλεως προκαλούν τον αντίπαλο, τον άλλο γενικά, να υποταχθεί με τη θέλησή του, χρησιμεύουν δηλαδή στον καθορισμό των δυναμικών σχέσεων. Αντίστοιχα, πρόσωπα της πολιτικής επιδιώκουν τη διαμόρφωση ενός γενεαλογικού δέντρου, το οποίο καταδεικνύει την καταγωγή τους από ένα σπουδαίο ήρωα ή θεό, αλλά και πόλεις επιδιώκουν τον μετασχηματισμό μύθων και μυθικών προσώπων και την αξιοποίησή προς όφελος των εκάστοτε σκοπών της πολιτικής κοινότητας.
Η παρούσα ανακοίνωση επιδιώκει να αποδείξει τις παραπάνω θέσεις μέσα από μύθους που αναπτύχθηκαν στον μακεδονικό χώρο και με παραδειγματικές και εμβληματικές μορφές τον Αλέξανδρο και τον Ορφέα.

Λέξεις – κλειδιά


Πολιτική ταυτότητα
Πολιτική κοινότητα
Πολιτική ιδεολογία
Μυθικοί τίτλοι
Γενεαλογικό δέντρο
Αλέξανδρος
Ορφέας





Politicazation” of mythology, myth-making of politics.
The examples of Orpheus and Alexander.

The myth serves, among others, the need of the community for a particular and distinctive political identity, according to which each city will have its own personality, will be a moral entity and moreover will be a member of full rights within the community of cities. In this way, myth becomes a political ideology and the mythical titles of the city cause the rival to subjugate on his own free will, serving thus to the designation of dynamic relationships. Accordingly, members of politics aim at the formation of a genealogy which demonstrates their origin from a great hero or God; moreover cities pursue the transformation of both myths and mythical entities and their exploitation to the benefit of the political communitie’s aspirations/goals.
This paper aims to prove the abovementioned views through a corpus of myths that developed in the Macedonian land using Alexander and Orpheus as exemplary and emblematic figures.

Key words


political identity
political community
political ideology
mythical titles
genealogies
Alexander
Orpheus




Φοίνικας: Ο Μυθικός Συμβολισμός της Αιώνιας Αναγέννησης.

Δημήτριος Μερκούρης-Μαρία – Στέλλα Βασιλειάδου
merkoyrhsdhmhtrhs@gmail.com
Αντικείμενο της ανακοίνωσης αποτελεί ο μύθος του αναδυόμενου φοίνικα, όπως αυτός αποτυπώνεται διαχρονικά. Ο μύθος αναφέρει πως είναι ένα μυθικό πουλί που πεθαίνει με αυτοθυσία. Παραμένει νεκρό επί τρείς μέρες και αναδύεται ξανά μέσα από τις στάχτες του την τρίτη μέρα.  Η Ελλάδα, αρχαία και σύγχρονη,   είναι άρρηκτα συνδεδεμένη μ’ αυτό το ευγενές μυθικό πουλί που συνδέθηκε με την ανθρώπινη δύναμη και θέληση για αναγέννηση μέσα από δυσκολίες και εμπόδια. Ο μυθικός φοίνικας συναντάται ως σύμβολο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο της χουντικής κυβέρνησης. Ακόμη και σήμερα απονέμονται τα μετάλλια του Τάγματος του Φοίνικα στους Έλληνες που ανυψώνουν το γόητρο της Ελλάδας σ’ όλο τον κόσμο. Σκοπός της παρούσας είναι η διερεύνηση της συμβολικής χρήσης του φοίνικα και της σύνδεσής του με τις εκάστοτε πολιτικές, ιδεολογικές και γεωστρατηγικές  συνθήκες.   
Λέξεις κλειδιά: Φοίνικας, Συμβολισμός, Προπαγάνδα 



VOLUNTARY AND INVOLUNTARY SACRIFICE:
ALCESTIS IN ALCESTIS BARCINONENSIS AND IPHIGENIA IN ORESTES TRAGOEDIA
Δημήτριος Μαντζίλας
dmantzilas@yahoo.gr

Both the anonymous Alcestis Barcinonensis and Orestes Tragoedia, attributed to Dracontius, are examples of creative reception, material transmission, intertextuality and the genre mixture (mainly epyllion and ethopoeia) which was a characteristic of the era’s syncretism (4th-5th century AD). Following imitatio and aemulatio the poets try to create something original and better than the Greek tragedies that inspired them (respectively, Euripides’ Alcestis and the Argolic circle). Admiration and reconciliation but also rupture and condemnation of previous literature reside among the authors’ plans: they make use of traditional myth, not only incorporating previous formulas, themes, ideas, and motives but also applying refiguration, appropriation and recontextualization and adding new innovative elements which are closer to Roman mentality and literature.
Thus, in the Alcestis Barcinonensis, Alcestis’ voluntary self-sacrifice (indicated by Apollo) to save her husband Admetus’ life ends not with the heroine’s resurrection (Euripides’ version), but with her drawn-out death, where Admetus is present and mourning. On the contrary, in Orestes Tragoedia, Iphigenia is thought to be dead after having being sacrificed –against her will- by her father Agamemnon in Aulis, in order to appease Artemis and allow his troops to set sail against Troy. In a dramatic scene invented by Dracontius, father and daughter meet again in the goddess’s temple in Tauris.
The key notion is pietas (eusebeia, in Greek), the sense of the sacred duty of a citizen towards his country, of a believer towards his religion and of a family member towards his family. Other important themes are the position of women in Greco-Roman society, their possession by male family members and the degree of culpability of the latter: Iphigenia is the rule, succumbing to her destiny; Alcestis is the exception, who creates her own. In our paper we intend to examine all the similarities and differences between the two poems.

Key words: myth, epyllion, ethopoeia, pietas, women


ΕΚΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΙΑ ΘΥΣΙΑ:
ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΤΗΝ ALCESTIS BARCINONENSIS ΚΑΙ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ORESTES TRAGOEDIA

Τόσο η ανώνυμη Alcestis Barcinonensis, όσο και η Orestes Tragoedia, που αποδίδεται στον Δρακόντιο, είναι παραδείγματα δημιουργικής πρόσληψης, μετάδοσης υλικού, διακειμενικότητας και μείξης λογοτεχνικών ειδών (κυρίως  επυλλίου και ηθοποιίας), που χαρακτήριζε τον συγκρητισμό της εποχής (4ος-5ος αιώνας μ. Χ.). Στα πλαίσια της imitatio και της aemulatio, οι ποιητές επιχειρούν να δημιουργήσουν κάτι πρωτότυπο και καλύτερο σε σχέση με τις Ελληνικές τραγωδίες που τους ενέπνευσαν (η Άλκηστις του Ευριπίδη και ο Αργολικός κύκλος, αντίστοιχα). Θαυμασμός με συμφιλίωση, αλλά και ρήξη με απόρριψη της προϋπάρχουσας λογοτεχνίας χαρακτηρίζουν τους ποιητές που προσλαμβάνουν τον παραδοσιακό μύθο, εντάσσοντας σε αυτόν παλιές φόρμουλες, θέματα, ιδέες και μοτίβα, εφαρμόζοντας όμως τους μηχανισμούς της ανασηματοδότησης, οικειοποίησης και επαναπροσδιορισμού, προσθέτοντας νεωτερικά, καινοτόμα στοιχεία, εγγύτερα στη Ρωμαϊκή νοοτροπία και λογοτεχνία.
Στην Alcestis Barcinonensis η εκούσια αυτοθυσία της πρωταγωνίστριας (υποδεικνυόμενη από τον Απόλλωνα), για την παράταση της ζωής του συζύγου της, Άδμητου, ολοκληρώνεται όχι με την ανάστασή της (ευριπίδεια παραλλαγή), αλλά με τον σταδιακό θάνατό της, όπου παρίσταται ο Άδμητος θρηνώντας. Αντίθετα, στην Orestes Tragoedia, η Ιφιγένεια θεωρείται νεκρή έπειτα από την ακούσια θυσία της από τον πατέρα της, Αγαμέμνονα, στην Αυλίδα, προκειμένου να κατευναστεί η Άρτεμις, ώστε να αποπλεύσει ο στόλος κατά της Τροίας. Σε μια δραματική σκηνή, επινόηση του Δρακόντιου, πατέρας και κόρη ξανασυναντιούνται στο ναό της θεάς στην Ταυρίδα.
Η βασική έννοια είναι η pietas (: ευσέβεια), δηλαδή η αίσθηση του ιερού καθήκοντος ενός πολίτη απέναντι στην πατρίδα, ενός πιστού απέναντι στη θρησκεία και ενός μέλους απέναντι στην οικογένεια. Άλλα θιγόμενα θέματα είναι η θέση της γυναίκας στην Ελληνορωμαϊκή κοινωνία, το ιδιοκτησιακό καθεστώς από τους άρρενες της οικογένειας και ο βαθμός ενοχής των τελευταίων: η Ιφιγένεια είναι ο κανόνας, καθώς υποκύπτει στο πεπρωμένο· η Άλκηστις είναι η εξαίρεση, αφού δημιουργεί το δικό της. Στην ανακοίνωσή μας φιλοδοξούμε να εξετάσουμε όλες τις ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στα δύο κείμενα.

Λέξεις κλειδιά: μύθος, επύλλιο, ηθοποιία, pietas, γυναίκες



Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΝΙΟΒΗΣ ΣΕ ΠΕΤΡΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Ελένη Κορνάρου
egkornarou@hotmail.com


Στην αρχαία ελληνική μυθολογία συχνό είναι το μοτίβο της μεταμόρφωσης ενός ανθρώπου από τους θεούς σε ζώο, φυτό ή κάποιο άψυχο αντικείμενο, προκειμένου να απαλλαγεί από τις συμφορές του / την υπερβολική θλίψη του. Στις περιπτώσεις αυτές η μεταμόρφωση προφανώς εκφράζει μια προσπάθεια υπέρβασης του ανθρώπινου πόνου ενώ συχνά έχει και αιτιολογικό χαρακτήρα. Ένας από τους πιο γνωστούς μύθους μεταμόρφωσης στην αρχαιότητα, αγαπημένο θέμα στη λογοτεχνία και την τέχνη, είναι αυτός που αναφέρεται στη μεταμόρφωση της Νιόβης σε πέτρα από το αβάσταχτο πένθος της για τον θάνατο των παιδιών της, τα οποία σκότωσαν ο Απόλλωνας και η Άρτεμη, για να την τιμωρήσουν για την υβριστική συμπεριφορά της απέναντι στη μητέρα τους Λητώ· ωστόσο, ακόμα και στην καινούρια της μορφή, η Νιόβη δεν ξέχασε τα βάσανά της και συνεχίζει τον ατελεύτητο θρήνο της. Ο μύθος αυτός αποτελεί το αίτιο για ένα παράξενο σχηματισμό βράχων στο βουνό Σίπυλος της Μ. Ασίας, ο οποίος μοιάζει με γυναικεία μορφή που θρηνεί, καθώς δάκρυα κυλούν στο πρόσωπό της – το νερό που στάζει από τον βράχο. Αν και σε άλλους παρόμοιους μύθους οι πενθούντες συνεχίζουν να θρηνούν για τον χαμό των αγαπημένων τους προσώπων και μετά τη μεταμόρφωσή τους (π.χ. η Πρόκνη-αηδόνα, που ακατάπαυστα μοιρολογεί τον γιο της Ίτυ), η κλαίουσα Νιόβη-πέτρα αποτελεί την πιο εντυπωσιακή έκφραση ανθρώπινου πόνου από μια μη ανθρώπινη οντότητα, καθώς εδώ συγχέονται τα όρια έμψυχου και άψυχου, ζωής και θανάτου. Στην παρούσα ανακοίνωση θα εστιάσω σε αυτήν την ιδιαίτερη περίπτωση μεταμόρφωσης, εξετάζοντας πώς παρουσιάζεται στην αρχαία γραμματεία. 


Λέξεις – κλειδιά
Νιόβη – μεταμόρφωση – πέτρα – θρήνος





THE STONE TRANSFORMATION OF NIOBE IN ANCIENT LITERATURE

One of the recurrent motifs in ancient Greek mythology is the transformation of a man by the gods into an animal, plant or some inanimate object as a way of deliverance from his sufferings / his excessive grief. In these cases transformation probably expresses man’s effort to transgress his suffering while it often has an aetiological character. One of the most popular metamorphosis-myths in antiquity, frequently dealt with in literature and art, is the myth of Niobe’s transformation into a stone in her intolerable grief for the death of her children, who were killed by Apollo and Artemis as a punishment for her arrogance towards their mother Leto; yet, even in her new form, Niobe did not forget her sufferings and continues her endless lamentation. This myth constitutes the aetion for a strange rock formation on Mount Sipylus in Asia Minor, which looks like a mourning woman with tears flowing on her face – the water dripping from the rock. Athough in other similar myths the bereaved also continue mourning for the loss of their beloved persons even after their transformation (e.g. the Procne-nightingale, who continuously laments for her son Itys), the weeping Niobe-stone constitutes the most striking expression of human suffering by a non-human being as it conflates the limits between animate and inanimate nature, life and death. In the present paper I will focus on this special case of metamorphosis discussing its treatment in ancient literature.
Key-words
Niobe – metamorphosis – stone – lament



Πλειάδες, Υάδες, Ηλιάδες : στον αστερισμό των μεταμορφώσεων

Ελένη Παπαδογιαννάκη
papad@phl.uoc.gr

Η έννοια της μεταμόρφωσης είναι ευρέως διαδεδομένη στην ελληνική μυθολογία, η οποία βρίθει σχετικών μύθων. Πολλοί μυθικοί ήρωες και μυθικές ηρωίδες μεταμορφώνονται σε κάποιο φυτό, ζώο, αστερισμό, στοιχείο της φύσης (νερό, πέτρα). Οι μεταμορφώσεις αυτές είναι αποτέλεσμα είτε των ενεργειών των ίδιων των ηρώων, είτε της παρέμβασης κάποιου θεού, συχνότερα του Δία. Οι λόγοι της μεταμόρφωσης ποικίλλουν: άλλοτε παρουσιάζεται ως λύτρωση, άλλοτε ως τιμωρία, άλλοτε ως επιβράβευση. Σε πολλές περιπτώσεις ανιχνεύεται η προσπάθεια ερμηνείας της συμπεριφοράς κάποιου φυτού ή κάποιου ζώου, ή της θέσης και των σχηματισμών των πλανητών στο στερέωμα, και κατ’ επέκταση η προσπάθεια ερμηνείας της φύσης.
Η παρούσα ανακοίνωση εστιάζεται στη μεταμόρφωση σε αστερισμούς. Συγκεκριμένα αναφέρεται στην περίπτωση των Πλειάδων και των Υάδων, οι οποίες, σύμφωνα με μια εκδοχή του μύθου, ήταν αδερφές και μεταμορφώθηκαν σε αστέρια. Οι Πλειάδες, κόρες της Πλειόνης, ήταν εφτά αδερφές οι οποίες μεταμορφώθηκαν αρχικά σε περιστέρες, για να αποφύγουν τον κυνηγό Ωρίωνα, και στη συνέχεια ο Δίας τις μεταμόρφωσε σε αστέρια, σχηματίζοντας τη γνωστή μας Πούλια στον ουρανό. Οι Υάδες, οι οποίες ήταν επίσης κόρες της Πλειόνης, από τον καημό τους για τον χαμό του αδερφού τους Ύαντα μεταμορφώθηκαν σε αστερισμό ο οποίος βρίσκεται πολύ κοντά  στις Πλειάδες. Η εμφάνιση των Υάδων συμπίπτει με την εποχή των βροχών της Άνοιξης. Η περίπτωση των Ηλιάδων, οι οποίες μεταμορφώθηκαν σε ιτιές ως αποτέλεσμα της λύπης τους για τον χαμό του αδερφού τους Φαέθοντα, θα εξεταστεί συγκριτικά με τις προηγούμενες μεταμορφώσεις.
Στόχος της ανακοίνωσης είναι να ανιχνεύσει τις διαφορετικές εκδοχές των μύθων με συγκριτική μελέτη των σχετικών πηγών και να επιχειρήσει την εξαγωγή κάποιων συμπερασμάτων ως προς τη λειτουργία του κάθε μύθου. Μια τέτοια προσέγγιση ενδέχεται να φωτίσει κάποιες πτυχές της αρχαίας ελληνικής σκέψης και της δημιουργίας μύθων για τον κόσμο που μας περιβάλλει.
Λέξεις-κλειδιά: μεταμόρφωση, αστερισμοί




ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ

Ελενη-Καλομοίρα Λαμπρίδου
e_lampri@otenet.gr

Ο Μύθος, ο οποίος προϋποθέτει πίστη στην αλήθεια των όσων ιστορεί, αποτελεί την αφήγηση μιας ολοκληρωμένης ιερής ιστορίας, η οποία  αιτιολογεί και αποκαλύπτει την αρχή του κόσμου, εξηγεί τα φυσικά φαινόμενα και τους θεσμούς της κοινωνικής ζωής. Είναι συνεπώς  άμεσα συνδεδεμένη με την θεολογική πίστη και τον τρόπο πρόσληψης και έκφρασής της μέσω της ηθικής και τελετουργικής  συμπεριφοράς  κοινωνιών οι οποίες τοποθετούνται τόσο σε πραγματικό ιστορικό χρόνο, όσο και σε πραγματικό  γεωγραφικό τόπο. Κεντρικά πρόσωπα του Μύθου είναι πάντα Θεοί και Ήρωες.

Ο σκοπός αυτής της εργασίας είναι να δείξει μέσω όλων των μορφών εικαστικής δημιουργίας που αναφέρονται σε μύθους, διαχρονικά, τη σχέση των Ελλήνων με τους Θεούς  και τους Ήρωες τους, οι οποίοι αποτελούσαν, όπως θα δούμε, αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής τους ζωής. Έργα Γλυπτικής, Αγγειογραφίας, Κεραμικής, Μεταλλοτεχνίας, Μικροτεχνίας, Ζωγραφικής για ιερούς χώρους και επιτύμβιες στήλες, όπως επίσης και  ψηφιδωτά θα μας αποκαλύψουν τον κόσμο των Θεών, των Ηρώων και των μυθικών πλασμάτων σε μια «καλλιτεχνική» αναπαράσταση των μυθικών ανθρωπόμορφων αφηγήσεων, ενταγμένα πάντα στο κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο της κάθε χρονικής περιόδου. Εικόνες αντιπροσωπευτικών έργων θα πλαισιώνουν με συγκεκριμένα αναλυτικά στοιχεία την προσπάθεια οπτικής απεικόνισης του μυθικού στοιχείου. Τέλος, θα επιχειρήσουμε μια σύγκριση στην απεικόνιση των Μύθων  στις διάφορες μορφές τέχνης, μέσα στο κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο  Ελληνικής αρχαιότητας και Αναγέννησης με την παράλληλη εξέταση συγκεκριμένων έργων.

Λέξεις κλειδιά:  Μύθος, Τέχνη, Ελληνική αρχαιότητα, Θεοί, Ήρωες, Μυθικά όντα, Ανναγέννηση


ΚΑΥΚΑΣΙΑΝΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ

Ελευθέριος  Χαρατσίδης
romangr2008@mail.ru

Αφηγήσεις για τον Μονόφθαλμο που προσεγγίζει τον αρχετυπικό Πολύφημο απαντώνται σε πολλούς λαούς της Ανατολής και της Ευρώπης. Έχουν συλλεχθεί και μελετηθεί. Θα πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι είναι δύσκολο να διευκρινιστούν γενετικές σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών αφηγήσεων. Μπορούμε απλώς να καταγράψουμε τη συχνή ομοιότητα μεταξύ τους και με βάση την αντίστοιχη βιβλιογραφία να τις κατατάξουμε σε μερικές «βασικές εκδοχές».
Αν τώρα με όλες αυτές τις αφηγήσεις παραβάλουμε καυκασιανές, αυτές οι τελευταίες παρουσιάζονται να συγκλίνουν περισσότερο με την αρχαιοελληνική. Η συγκριτική ανάλυση καυκασιανών αφηγήσεων για Μονόφθαλμο μας έδωσε τη δυνατότητα  να συμπεράνουμε να εξής:
Α) δεν συνδέονται με ένα αφηγηματικό μοτίβο αλλά με μία εκδοχή ενός και του αυτού αφηγηματικού μοτίβου.
Β) πηγή διάδοσης του μοτίβου αυτού στον Καύκασο απετέλεσαν οι αφηγήσεις που έφτασαν στα παράλια της Μαύρης θάλασσας προερχόμενες από Αρχαίους Έλληνες Λογογράφους, αφηγήσεις σχετικές με τις περιπλανήσεις του Οδυσσέα και την συνάντησή του με τον κύκλωπα.
Γ) Ο πρώτος τοπικός τύπος αφήγησης από άποψη περιεχομένου που προσεγγίζει πολύ την ελληνική ήταν ο μιγκρελικός (δηλ. ο δυτικογεωργιανός) που καταγράφτηκες ήδη το 19ο αι. στο χωριό Ανακλία που βρισκότανε κοντά στον Φάσι της αρχαιότητας, στην ανατολική ακτή της Μαύρης θάλασσας.
Δ) από εκεί ήταν που μεταδόθηκε και σε άλλους καυκασιανούς λαούς, αποκτώντας τοπικές λεπτομέρειες και στοιχεία. Από θαλάσσια περιπέτεια (π.χ. στο Νταγκαστάν) μετατράπηκε σε στεριανή (όπως για παράδειγμα στους Οσετούς και τους Τσετσένους).
Ε) επιπλέον θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι οι καυκασιανοί λαοί τις διηγήσεις για Μονόφθαλμό (και μαζί τους και πλήθος άλλες ελληνικές παραδόσεις και διηγήσεις) τις μετέφεραν και σε άλλους λαούς που κατοικούσαν βόρεια και ανατολικά του Καυκάσου. Ο Καύκασος έπαιξε αναμφίβολα έναν τέτοιο ρόλο.


Καταργώντας τη μητρότητα: οι μύθοι της γέννησης της Αθηνάς και του Διονύσου

Ευαγγελία Ράπτου
raptoueva@yahoo.gr
            Οι γυναικείες αναπαραγωγικές δυνάμεις υπήρξαν ανέκαθεν πεδίο διεκδίκησης και ελέγχου της πατριαρχίας, καθώς αποτελούσαν απειλή για την έννομη έμφυλη τάξη. Η μητρότητα και τα μητρικά αρχέτυπα παρουσιάζουν μοναδική αντοχή και η υπέρβασή τους, η ακύρωσή τους ανιχνεύεται συχνά στην αρχαία ελληνική μυθολογία. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελούν οι μύθοι της γέννησης της Αθηνάς και του Διονύσου από το αρσενικό θεϊκό σώμα, όπως και η επιχειρηματολογία της αθώωσης του Ορέστη κατά τη δίκη του για μητροκτονία στην Αθήνα.
Αυτήν την προσπάθεια κατάργησης της μητρότητας στο πλαίσιο του αρχαιοελληνικού μυθολογικού σύμπαντος θα επιχειρήσει να αναδείξει η προτεινόμενη , λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη της μυθολογικά και άλλα δεδομένα προπατριαρχικών κοινωνιών της περιοχής της Μεσογείου (λ.χ. μητρικές θεότητες, χαλαρή μονογαμία, θηλυγονική γραμμή κ.α.) αλλά και τα ιδεολογήματα που περιβάλλουν τις πατριαρχικές προσπάθειες ελέγχου των γυναικείων αναπαραγωγικών δυνάμεων και, για το σκοπό αυτό, συκοφάντησης της μητρότητας.

Eliminating motherhood: The myths of Athena and Dionysus’s
birth
The female reproductive forces have always  been claimed as a field of assertion and control of patriarchy, as was considered a major threat to the Law and gender class. Motherhood and maternal archetypes depict unique strength, their excess and cancellation is detected frequently in ancient Greek mythology. Typical cases are the myths of Athena and Dionysus’s birth  by the male divine body, like the argument of the acquittal of Orestes in his trial for matricide in Athens. 
This effort to abolish motherhood in the ancient mythological universe will attempt to  highlight the proposed notice, taking  seriously into consideration the mythological and other data of the  propatriarchical societies of the Mediterranean region  (eg. Maternal  deities, loose monogamy, feminine line etc.) and the persuasions  that surround the patriarchal attempts to control women’s reproductive powers, and especially motherhood’s slander.
 



Οι Ελληνικοί Μύθοι ως Πηγή Έμπνευσης και Δημιουργίας στη Μόδα και στο Ένδυμα

Αρβανιτίδου Ζωή
arvanitidou@aegean.gr

Η ελληνική μυθολογία δρα ως έναυσμα της δημιουργικής έκφρασης και σαν βασική πηγή έμπνευσης σε πολλές μορφές τέχνης συμπεριλαμβανόμενης και της μόδας. Ακόμη είναι βασικό εννοιολογικό εργαλείο, στην εξερεύνηση της πορείας κατασκευής αυτών των τεχνουργημάτων. Τα είδη ένδυσης και η ενδυμασία αφηγούνται ιστορίες με τον δικό τους τρόπο. Συνδυάζοντας την εξέταση των ιδιοτήτων και της ενδυματολογικής συμπεριφοράς και πρακτικής των ελληνορωμαϊκών θεοτήτων, λαμβάνουμε ένα μεγάλο πλήθος πληροφοριών για αυτές, για την δική μας έκφραση ταυτότητας και ερμηνείας των τάσεων της μόδας. Οι μύθοι που συνδέονται με τα ενδύματα μεταφέρουν την κοινωνική και πολιτιστική διάρθρωση των κοινωνιών που τους έπλασαν, όπως φαίνεται στο παράδειγμα του μύθου για τον διαγωνισμό υφαντικής μεταξύ Αθηνάς και Αράχνης.
Επειδή οι μορφές των ελληνικών μύθων είναι πολύ γνωστές και πολύ εύκολα αναγνωρίσιμες, χρησιμοποιήθηκαν για να δώσουν όνομα ή σαν λογότυπα εταιριών ενδυμασίας, με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα την εταιρία αθλητικών ενδυμάτων Nike, από το όνομα της θεάς Νίκης και το λογότυπο του οίκου Versace, που είναι το κεφάλι της Μέδουσας. Κάθε δημιουργός – σχεδιαστής υψηλής ραπτικής έχει την σύγχρονη μούσα του, από την οποία εμπνέεται και την έχει στο μυαλό του όταν συλλαμβάνει τα σχέδια των ενδυμάτων, όπως οι μυθικές μούσες ενέπνεαν τους αρχαίους καλλιτέχνες.
Το ερωτικό πάθος της Αφροδίτης σηματοδοτεί και ερμηνεύει την ερωτική σημειολογία των σύγχρονων ενδυμάτων και όλοι οι δημιουργοί μόδας είναι με διάφορους τρόπους, κάτω από την κυριαρχία της. Οι Σάτυροι και οι Νύμφες εκφράζουν την αμφίσημη τάση της ψυχής που ταλαντεύεται ανάμεσα στην επιθυμία καθοδήγησης και την αντίσταση σε αυτήν και παρατηρούμε την έκφρασή της στην σύγχρονη μόδα. Η ανασφάλεια του Νάρκισσου προσπαθεί να συγκαλυφθεί από την επιμελημένη εμφάνιση.
Πολλοί σχεδιαστές εμπνεύστηκαν από την ελληνική μυθολογία, από την Αναγέννηση έως σήμερα και στην παρούσα εργασία θα αναφερθούν παραδείγματα μεγάλων μετρ της μόδας από το 1900 μέχρι τις μέρες μας μέσω συγκεκριμένων συλλογών τους. Τέλος η έμπνευση από τις μυθικές θεότητες μπορεί να αναγνωριστεί και στις δημιουργίες διακοσμητών βιτρίνας σε μεγάλα εμπορικά καταστήματα μόδας.

Λέξεις κλειδιά: Ελληνική μυθολογία, ένδυση, μόδα, έμπνευση, ελληνίδες θεές.    

                                                                    
«Οίνος, υπέρβαση της ανθρώπινης φύσης και μεταμορφώσεις του θεού Διονύσου.»

Κασσιανή Ξύφτη
kxifti@gmail.com


Η  άρρηκτη σύνδεση του οίνου με την ένθεη μανία των λατρευτών του Διονύσου (διονυσιακά όργια) δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Το κρασί προσδίδει πυρετώδη ενέργεια, πολλαπλασιάζει τις δυνάμεις του ανθρώπου και τον ωθεί να υπερβεί τα όριά του. Η υπέρβαση αυτή εκδηλώνεται με πράξεις θαυμαστής βίας, άγριων ενεργειών και ζωικών δυνάμεων (π.χ. σεξουαλικότητα χωρίς όρια των Μαινάδων), γι’ αυτό και η έξαλλη φαντασία των πιστών διέκρινε τη θεότητα εν μέσω των οργίων (παρουσία  Διονύσου στο κρασί) και της απέδωσε μορφές και δυνάμεις ζώων. Ο θίασος λοιπόν, αποκτά σε άμεσο ατομικό και σε συλλογικό-κοινωνικό επίπεδο την εμπειρία της επικοινωνίας με το θεό και με αποκορύφωμα της έκστασης την ωμοφαγία,  προσθέτει  τις ζωτικές δυνάμεις του ζώου στις δικές του και κατ’ επέκτασιν αφομοιώνει τον ίδιο το θεό (ενσάρκωση του θεού στο ζώο και συνεπακόλουθη βρώση θεϊκή, πβ. Θεία Κοινωνία).
Κεντρικούς άξονες της ανακοίνωσης αποτελούν: α) το πώς η λατρεία του Διονύσου συνιστά απόπειρα επίτευξης της ένωσης του ανθρώπου με την άγρια φύση (το ψυχολογικό αποτέλεσμα αυτής της ένωσης είναι ότι ο άνθρωπος απελευθερώνεται από τα δεσμά που του επιβάλλουν η λογική και η κοινωνικές συνήθειες και δρα ενστικτωδώς) και β) το πώς οι πολλές όψεις-μεταμορφώσεις του θεού ταυτίζονται με την αλλοίωση που προκαλεί στον άνθρωπο το μεθύσι (μετουσίωση, ιεροποίηση, θεία μέθη).

Λέξεις-κλειδιά: Οίνος, υπέρβαση, ωμοφαγία, αφομοίωση, ενστικτωδώς.


«Wine, transgression of the human nature and metamorphoses of Dionysus».

Wine’s unbreakable connection with the mania that possesses the worshippers of Dionysus (dionysiac orgies) is unquestionable. Wine offers feverish energy, multiplies humans’ powers and urges them to exceed their limits. This transgression is expressed by actions of admirable violence and ferocity (e.g. Maenads’ unlimited sexuality) to such a degree that the fans’  imagination “located” the deity in the orgies (presence of Dionysus in wine) and “pictured” him as an animal. Thiasus therefore, as an individual member and as a society, communicates with the god (ecstasy) and eating raw meat adds the animal’s powers to theirs, consequently “assimilates” the god (animal is the embodiment of Dionysus).

This paper aims to examine: a) how the worship of Dionysus attempts to connect the human being with the wild nature (as a result of this connection the human sets himself free from the chains pressed upon him by logic and social habits, and  from now on acts instinctively), and b) how the many appearances-god’s metamorphoses are identical to the change that ecstasy brings to man (“divine drunkenness”).

Key- words: wine, transgression,  eating of raw meat, assimilation, instinctively.


Παυσανίας 7. 18.2-21.13: Η ίδρυση της πόλεως των Πατρών μέσα από το μύθο και τη λατρεία των ηρώων της.

Κερασία Στρατίκη
stratiki@yahoo.com


Μια πρώτη ανάγνωση της διήγησης της ίδρυσης της πόλεως των Πατρών μέσα στην Περιήγηση μας δείχνει ότι ο Παυσανίας δέχεται δύο περιόδους στην αρχαία ιστορία αυτής: η πρώτη αρχίζει με την ίδρυση των τριών κωμών της Αρόης, της Άνθειας και της Μεσάτιδας και η δεύτερη με αυτή της πόλεως των Πατρών. Αυτές οι ιστορικές περίοδοι εκφράζονταν συμβολικά μέσα από τη δράση τοπικών ηρώων, του Ευμέλου, πρώτου αυτόχθονα βασιλιά και ιδρυτή των τριών κωμών, και του Πατρέα, του ήρωα ιδρυτή της πόλεως. Μια προσεκτική μελέτη της διήγησης του Παυσανία μπορεί όμως να μας οδηγήσει σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα: ο Περιηγητής δέχεται δύο περιόδους στην αρχαία ιστορία των Πατρών, αλλά διακρίνει και δύο περιόδους στην ίδρυση της πόλεως: η πρώτη αφορά την ίδρυσή της από τους Αχαιούς και η δεύτερη αφορά την ίδρυση της ρωμαϊκής αποικίας στην πόλη από τον Αύγουστο. Και σε αυτή την περίπτωση, οι ιστορικές περίοδοι εκφράζονται συμβολικά από τη δράση τοπικών ηρώων, του επώνυμου ιδρυτή και του πατέρα του Πρευγένη, και του Ευρυπύλου, επικού ήρωα που εισάγει μια νέα λατρεία στην πόλη των Πατρών, όπως έγινε αργότερα και από τον Αύγουστο. Εδώ, ο Αύγουστος ταυτοποιείται με τους τρεις ήρωες ως ιδρυτής ξένης καταγωγής και αυτός της ρωμαϊκής πια πόλεως, ο οποίος φέρνει -όπως και αυτοί- το καινούργιο στην πόλη, σεβόμενος όμως το παρελθόν και τις ρίζες της. Ο Παυσανίας μας παραδίδει την πιο  ουσιώδη μαρτυρία πάνω στην ίδρυση της πόλεως των Πατρών, ξεκινώντας τη διήγησή του –όπως το συνηθίζει- με μια αναφορά στο πιο μακρυνό παρελθόν της πόλεως...

Λέξεις-κλειδιά: ήρωες, ίδρυση, πόλη, Πάτρα, Παυσανίας 

Pausanias 7. 18.2-21.13: The foundation of the polis of Patras through the myth and cult of its heroes.


A first look at the narration provided by Periegesis regarding the foundation of the city of Patras suggests that Pausanias divides the city’s ancient history into two periods; the foundation of the three settlements of Aroe, Antheia and Messatis signals the first period, while that of the city of Patras the second. These historic periods are symbolically portrayed through the deeds of local heroes, including Eumelos, the first indigenous king and founder of the three settlements, and Patreus, the hero-founder of the city. A meticulous study on the account by Pausanias might as well lead the reader to a different conclusion; the writer agrees to two periods in the ancient history of the city of Patras, recognizing, at the same time, two periods with regard to the city’s origins; its foundation by the Achaeans and the founding of a roman colony in the city by Augustus. Likewise, the historic periods are symbolically manifested through the deeds of local heroes, such as Patreus and his father Preugenes, and Eurypylus, an epic hero who introduced a new cult in Patras. Augustus acted similarly later on. Augustus is identified with the three heroes as a foreign founder of the city, which has now acquired roman status, bringing, like his predecessors did, something new to the it, respecting, however, its past and traditions. Offering us the most solid testimony of the origins of the city of Patras, Pausanias begins his account – as he is accustomed to – with a reference to the city’s most distant past…
Keywords: heroes, foundation, polis, Patras, Pausanias


ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ 5ΟΥ Π.Χ. ΑΙΩΝΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΑΜΑΖΟΝΑΣ ΠΕΝΘΕΣΙΛΕΙΑΣ

Κυριάκος Ψαρουδάκης
kyrpsar@gmail.com


Αντικείμενο της ανακοίνωσης θα αποτελέσει ο μύθος του θανάτου της Πενθεσίλειας από τον Αχιλλέα, όπως αυτός αποτυπώνεται μέσα από τις λογοτεχνικές πηγές και την τέχνη. Στην ανακοίνωση θα επιχειρηθεί μια δομική ανάλυση του μύθου, για να αποδειχτεί πως συνδεόταν με διαβατήριες τελετές που μυούσαν τους εφήβους (και ιδιαιτέρα τα κορίτσια) στον κόσμο των ενηλίκων.

     Για την αθηναϊκή κοινωνία του 5ου αιώνα, όπου ο τρωικός μύθος είχε αποκτήσει διαστάσεις πολιτισμικού συστήματος, οι συμβολικές διαστάσεις αυτού του επεισοδίου ήταν φανερά ηθοπλαστικές. Οι Αμαζόνες στη φαντασιακή αντίληψη των αρχαίων ελλήνων ήταν νεαρές γυναίκες, πολεμοχαρείς, με αυξημένη σεξουαλικότητα και γοητεία, μολονότι η ερωτική τους συμπεριφορά έναντι των αντρών (κατά κανόνα) παρέκκλινε του κανονικού. Πολλοί, εξ όσων μελετούν αυτά τα πλάσματα, θεωρούν πως η μυθοπλασία τους από την ανδροκρατούμενη, πατριαρχική κοινωνία, αποσκοπούσε στον έλεγχο του θεσμού του γάμου. Η μορφή της Πενθεσίλειας, ο (ανεκπλήρωτος) έρωτάς της με τον Αχιλλέα, θα αποκωδικοποιηθεί στην παρούσα ανακοίνωση υπό το πρίσμα αυτό.






MYTH AND EDUCATION IN ATHENS OF 5TH CENTURY B.C.
THE CASE OF AMAZON PENTHESILEIA

            The object of my presentation is the myth of Amazon΄s Penthesileia who was killed by Achilles, as described in ancient philological sources and the Art. In this presentation I will use a structural analysis to prove how this myth was related to the “rite de passage” which  introduced girls to the society.
     For the Athenian society of the 5th century, where the Trojan myth had acquired the dimensions of a cultural system, the symbolism of this incident was also educational. In the imaginary perception of ancient Greece, the Amazons  were young women, bellicose, with increased sexuality and charm, even if their erotic behaviour towards men (as a rule) deviated from the norm. Many Scholars who have studied these  creatures, believe that the myths created by the male-dominated, patriarchal society aimed to control the institution of marriage.  The figure of Penthesileia, and her fatal romance with Achilles, will be examined here in this context.



To περιοδικό Atlantis Rising, η Λεμουρία και η Ατλαντίδα: Σύγχρονος Ιδεολογικός Οπλισμός και Οικειοποίηση του Παρελθόντος

Μαρία Γκασούκα
mgasouka@rhodes.aegean.gr, mgasouka@gmail.com


Μια σειρά «εναλλακτικοί/ές» ερευνητές/τριες και ειδικότερα η ομάδα που συσπειρώνεται γύρω από το περιοδικό Atlantis Rising επιχειρεί να προσεγγίσει και να ερμηνεύσει το απώτατο ανθρώπινο παρελθόν μέσω μύθων, όπως αυτοί των χαμένων ηπείρων της Λεμουρίας, της Ατλαντίδας, αλλά και άλλων, με σύγχρονους όρους κοινωνικής και επιστημονικής παραγωγής, παραβλέποντας το γεγονός πως στο «φανταστικό σημείο εκκίνησης» της ανθρωπότητας πρυτάνευε ένας διαφορετικός τρόπος σκέψης, άγνωστη σ’ εμάς συγκρότησης της μαγικοθρησκευτικής πρόσληψης της πραγματικότητας, ανερμήνευτα κίνητρα επιλογών και ενεργειών κ.λπ. Στο εγχείρημά τους αυτό εγκαλούν την ακαδημαϊκή κοινότητα για αναχρονισμό, τύφλωση, προκατάληψη κ.ά. και βρίσκουν πρόθυμους αρωγούς διάφορα ΜΜΕ. Προσπαθούν με δυο λόγια να ανασυστήσουν την πραγματικότητα εκείνων των κοινωνιών με τρόπο εναρμονισμένο στον σύγχρονο τρόπο σκέψης και πρόσληψης του κόσμου.
            Η παρούσα ανακοίνωση θα επιχειρήσει από τη μια να παρουσιάσει τις απόψεις και την κριτική τους και από την άλλη να αποδείξει πως « δεν είναι δυνατόν να προσεγγίσουμε μια προηγούμενη εποχή και μια διαφορετική κοινωνία, αν δεν αποβάλλουμε τον ιδεολογικό οπλισμό μας και αν δεν προσπαθήσουμε να δούμε το σύνολο των ιδεών της κοινωνίας που εξετάζουμε και να την ερμηνεύσουμε προσπαθώντας να ανασυστήσουμε την πραγματικότητα αυτή» (Λεντάκης, 1986)

The journal “Atlantis Rising”, Lemuria and Atlantis: Modern Ideological Weapons and Ownership of the Past

A group of "alternative" researchers and especially the team that rallies around the magazine “Atlantis Rising”, attempts to approach and interpret the distant human past through myths, such as the lost continents of Lemuria, Atlantis, and others, with modern social conditions and scientific production, ignoring the fact that at that "imaginative point of beginning" of humanity prevailed a different way of thinking, a formation unknown to us regarding a magical and religious conception of reality. In this attempt they reproach the academic community for anachronism, blindness, prejudice, etc. and find willing helpers through several media. They try, in a few words, to reconstitute the reality of those societies with a harmonized way in the modern way of thinking and realization of the world.
This presentation will attempt from one side to present their views and criticism, and on the other hand to prove that: “It is not possible to approach an earlier era and a different society, unless we don’t forego our ideological weapons and if we do not try to see all the ideas of the society that we examine and interpret it by trying to reconstruct this reality” (Lentakis, 1986).


The myth of Apollo and Daphne: a phycological aproach and an interpretation of the story.

 Μαρία Ζλάτκου
mzlatkou@gmail.com



            Ancient Greek Mythology is full of mortal virgins’ exempla, whom effords to resist divine love or siege had led them to be transfomed into plants; one of the most well-known myths of this category is the “love affair” of Apollo and Daphne. This particular mythical story of “unreciprocated love” was, maybe, a widespread myth in antiquity as well as has been delivered in many forms of variation.
            One of these variations, which is extremely extended, can be found in the first book of Ovid’s Metamorphoses. The poet has approched the myth by dividing it into seven phases. Firstly, Daphne was a fly – away virgin, who dedicated herself to goddess Diana. Secondly, Apollo fell in furious love with her, after having accepted the help of Cupid. Furthermore Apollo is trying to capture her, while she is trying to escape from him. In order to do so she prays to her father, Peneus, who transfoms her into the so – called flower. Finally Apollo blesses the flower which became his sacred one.
            This paper, by examining the phases of Ovid’s adaptation of the myth, will bring forth the importance of the “deny the maturity” motif, in this particular story. In parallel, by focusing on the the horoes of the myth themselves, will examine the psychological aspects of it.
Key-words: “denial” of maturity, phycological aspect of a myth.

«Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΑΦΝΗΣ: μία ψυχο-κεντρική προσέγγιση, η εξήγηση του μύθου.


Η αρχαία ελληνική μυθολογία βρίθει παραδειγμάτων θνητών παρθένων, οι οποίες στην προσπάθειά τους να αντισταθούν σε κάποιον θεϊκό έρωτα και πολιορκία, μεταμορφώνονται σε φυτά. Ένας από τους πιο γνωστούς  μύθους αυτού του είδους, της μεταμόρφωσης σε φυτά/δέντρα, είναι ο μύθος του Απόλλωνα και της Δάφνης. Η συγκεκριμένη μυθική ερωτική ιστορία «ανανταπόδοτου έρωτα» συνιστά έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους της αρχαιότητας και διασώθηκε σε πληθώρα παραλλαγών.
Μία από αυτές τις παραλλαγές, εξαιρετικά εκτεταμένη, απαντά στο 1ο βιβλίο των Μεταμορφώσεων του Οβίδιου. Η βασική γραμμή του μύθου κατά τον Ρωμαίο ποιητή διακρίνεται από τα εξής στάδια και σημεία: α) η Δάφνη ήταν μία ατίθαση παρθένα,  αφιερωμένη στη θεά Άρτεμη, β) ο Απόλλωνας με πονηριά του Έρωτα την αγάπησε παράφορα, γ) ο θεός την καταδιώκει, για να την κατακτήσει, δ) η  ηρωίδα προσπαθεί να διαφύγει και ε) για να αποφύγει την ένωσή της με το θεό προσεύχεται στον πατέρα της Πηνειό, στ) ο Πηνειός μεταμορφώνει τη θυγατέρα του στο ομώνυμο φυτό και ζ) ο Απόλλωνας καθαγιάζει το φυτό και η δάφνη αναδεικνύεται στο ιερό φυτό της λατρείας του.
Η παρούσα ανακοίνωση, διερευνώντας τα στάδια της οβιδιακής εκδοχής του μύθου θα αναδείξει τη σημασία του μοτίβου της «απάρνησης της ωριμότητας» στη συγκεκριμένη ερωτική ιστορία. Παράλληλα, εστιάζοντας στην «ψυχο-κεντρική προσέγγιση», θα προταθεί η «ψυχολογική» ερμηνεία του μύθου.
ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ : απάρνηση ωριμότητας, ψυχο-κεντρική προσέγγιση





«Έμφυλες κοινωνικές αναπαραστάσεις στην ελληνική μυθολογία: στρατηγικές λόγου του κυρίαρχου αληθειακού καθεστώτος και στρατηγικές αντίστασης σ’ αυτό».

Λεγάκη Μαρία
marisalegaki@yahoo.com


Κύριο διακύβευμα της υφιστάμενης πρότασης συνιστά η ανίχνευση, η προσπάθεια μίας πρώτης ιχνηλάτησης του περιεχομένου και της διαδικασίας συγκρότησης της έμφυλης υποκειμενικότητας στην αρχαία ελληνική μυθολογία. Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια το φύλο εκλαμβάνεται ως σχέση και δομή εξουσίας, ως κανονιστικό ιδεώδες και μυθοπλασία αλλά και ως πεδίο συνεχούς αναδιαπραγμάτευσης.
Το παρόν εγχείρημα εκλαμβάνει την ελληνική μυθολογία ως κείμενο ιδεολογίας από τη στιγμή που προάγει, κατασκευάζει και αναπαράγει συγχρόνως συγκεκριμένα πρότυπα και αξίες που φυσικοποιούν το ιστορικό συγκείμενο μέσα από το οποίο και αναδύεται, ενώ συνιστά συγχρόνως πολιτισμικό- κοινωνικό αλλά και προϊόν της λαϊκής παράδοσης που συναρθρώνει στο εσωτερικό της πολλαπλά νοήματα και ετερογενείς αναπαραστάσεις. Συγκροτεί και εκφράζει το υποκείμενο του λόγου σ’ αντίθεση και κατ’ αντιπαράθεση με το αντικείμενο του κυρίαρχου λόγου, οριοθετεί την αναγνωρίσιμη επικράτεια του ανθρώπινου, αλλά συγχρόνως ενδέχεται και να υπονομεύει την εξουσία της φυσικοποιημένης προφάνειας του κανονιστικά αρραγούς έμφυλου εαυτού. Μεταβιβάζει κοινωνικά μηνύματα στο υποκείμενο που συνδιαλέγεται μαζί της. Μέσα σ’ αυτά τα συγκείμενα λόγου θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μία δι- υποκειμενική διαδικασία, που φέρει πολύ- σημειακά μηνύματα και πολλαπλά υβριδικά νοήματα με πολιτικό- κοινωνικά συμφραζόμενα και συνδηλώσεις.
Επιπλέον, σημαντικός άξονας ανάλυσης της υφιστάμενης εργασίας συνιστά και ο εντοπισμός στρατηγικών αντίστασης του έμφυλου υποκειμένου στο κυρίαρχο αληθειακό καθεστώς, διανοίγοντας ρήγματα και καταστασιακές ρωγμές σ’ αυτό. Κύριο μεθοδολογικό εργαλείο για την επίτευξη των παραπάνω στόχων συνιστά εδώ η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου (content analysis) ελληνικών μύθων αλλά και η ανάλυση λόγου (discourse analysis).

Λέξεις Κλειδιά: μυθολογία, ιδεολογία, εμφυλοποίηση, αναπαραστάσεις, αντίσταση, εξουσία


SUPERNATURAL EVENTS and THEIR INTERPRETATION IN THE LATE MIDDLE AGES and MODERN ERA.  The case of Ottoman Empire."

Ozlem Kumrular 
ozlemkumrular@yahoo.com


          The expansion of the Turks in Europe led a way to the emerging of new genres in European literature. Some quasi-historical and semi-literary text florished like:  Lettere di Costantinopla in Italy,  relación de sucesos in Spain and bugarštica in Serbian territories. Between myth and reality, heros and antiheros, these texts tried to create a wall of defense against the Ottomans. The role of supernatural events in these texts were obviously quite significant.  The interpretations of these supernatural events as the weakness and the expected fall of the Ottoman Empire and attributions to the tragic end of the Turks were an instrument to give hope to the  demoralized Europeans. These texts served as a relief and consolation and helped to create a psychological wall, a fortress against the menacing Turkish stream. The titles of the even the most incredible and unreliable letteras and releciones would support this theses: “verdadera relación” (true story), “verísima relación” (very true story). The antiturkish propaganda had never been so entertaining. Fabulous figures like commets, mythological animals, torches, etc certainly increased the interest for these narrations while optimistic attributions to the loss of power on the Turkish side created a collective contentment. The new myths that these texts created were comparible to those of the chivalric romances. The basic difference between the two was the negative attributions of these supernatural phenomena. This paper aims to analyze the hidden codes of these figures and symbols.

Η Λειτουργική συντήρηση στοιχείων της κλασικής ελληνικής μυθολογίας  στην λαϊκή μνήμη και συλλογική συμπεριφορά της κοινότητας της εθνικής ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία.


Παναγιώτης Μπάρκας -Βαλεντίνα  Μπόμπολη
panajotbarka@zahoo.gr


Αντικείμενο της παρούσας εισήγησης είναι να διερευνήσει και παρακολουθήσει την παρουσία στην διαχρονική συλλογική συμπεριφορά της σημερινής κοινότητας της εθνικής ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία ενός τοπικού συστήματος μύθων με άμεση επικοινωνία με την ελληνική κλασική μυθολογία και την διαχρονική λαϊκή παράδοση.
Ειδικό χαρακτηριστικό είναι ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία και μύθοι της ελληνικής μυθολογίας αποτελούν διαχρονικά τα γνωρίσματα αυτογνωσίας της εθνικής ταυτότητας και πολιτισμού. Αποχτούν εύκολη επικοινωνία με την εκάστοτε ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα. Παραμένουν άθικτα τα στοιχεία δόμησης του μύθου.
Δεύτερο ειδικό χαρακτηριστικό είναι η συμμετοχή στην μυθοπλασία τοπικών στοιχείων  από την ιστορία, γεωγραφία, πολιτισμό και φύση.
Οι ιδιαιτερότητες που επιβάλλουν την κωδικοποίηση με τοπικούς συνδυασμούς της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας
Δύο παραδείγματα:
1. Ο μύθος της Μονοβύζας –
α. Η ιστορική αφετηρία σχετίζεται με την καταστροφή της αρχαίας Φοινίκης από την βασίλισσα των Ιλλυριών Τεύτα. Η μυθοπλασία του στηρίζεται στον μύθο για τις Αμαζόνες με μερικές μεταμορφώσεις. Οι πολλές γίνεται μία, αλλά με υπερφυσικές ικανότητες. Στην αφετηριακή ταυτοποίηση του μύθου αποχτάει αρνητικό και καταστρεπτικό ρόλο. Το μοναδικό βυζί, από αναγνωριστικό παθητικό στοιχείο, μετατρέπεται σε καταστρεπτικό όπλο.
  β. παραλληλισμοί και συγκρίσεις, με την αρχαία ελληνική μυθολογία και άλλες παρόμοιες εκδοχές στον ελλαδικό χώρο.
γ. το ταξίδι ανά τους αιώνες σε διάφορες εκδοχές.
2. Ο θρύλος της Μπίστρισσας- η μυθολογία στην πραγματικότητα –Μινώταυρος - Δούρειος Ίππος – η συμμετοχή της φύσης στη διάπλαση του μύθου, το τοπικό στοιχείο της φωτιάς και του νερού.
Το ταξίδι ανά τους αιώνες σε διάφορες εκδοχές. Ο Αη Δονάτος και ο ηγούμενος τη υψηλής Πέτρας.
Συμπεράσματα.





The inheritance of the elements of Greek classical mythology in function of the folks’ memory and the traditional collective behavior of the Greek ethnic minority community in Albania.

The object of this paper is the study of the presence of the Greek ethnic minority community in Albania of a local system of myths and legends with direct communication with the Greek classical mythology in the diachronic collective behavior  up to nowadays.
The fact that these myths gain rapid and easy communication with any historical-social reality without changing their basic structure is a special feature.
The other feature is related to the fact that the encoding of local elements with  those of the Greek ancient mythology is determined by the social-historical conditions of this community.

Two examples:
The Monoviza (with one breast).
a-      Reality and the mythology in it. There is a historic moment. The destruction of the city of Finiq by the Illyrian queen, Teuta. It relies on the myth on Amazons with several metamorphoses. Community is transferred into a single unity. In the moment of the identification, it gains a destructive role. The single breast, from an identifying passive element, gains the capacity of a devastating weapon.
b-      Parallelisms and comparisons with the ancient mythology and other variants in the wider Greek reality.
c-      The travel of the myth into the centuries and its spread.

The second example

The legend of the Bistrica River. The myth and the reality. From Minotavro to the Trojan horse. The participation of the natural reality in the preparation of the myth, the local element of water and fire.
The travel of the myth into the centuries in a wider geography and other variants.

Conclusions


 


Όταν η πολιτική προπαγάνδα  ζητάει  από  το  μύθο  και  την  τέχνη  τα  εκφραστικά
τους   εργαλεία
                                                                                                                                                                              Σταύρος Κιοτσέκογλου  
stavroskiotsekoglou@gmail.com

   Ο  Δαμάστης  και  ο  Ελλάνικος   είναι  συγγραφείς  του 5ου π.Χ. αι.  και ήδη από  την εποχή  τους ήταν  γνωστό  ότι ο Αινείας  και  οι Τρώες φυγάδες  από την Τροία είχαν φτάσει στο Λάτιο ιδρύοντας τη  Ρώμη. Σ ’αυτό  το  ταξίδι  περνούν  από  τη Θράκη (Αίνο),  Σαμοθράκη, Χαλκιδική (Παλλήνη), Δήλο, Κρήτη, Αρκαδία, Ήπειρο, Σικελία, Καρχηδόνα και τέλος φτάνει  στο Λάτιο. Έτσι, η  εικόνα που επικρατεί  κατά τον 5ο π.Χ. αιώνα είναι η έλλειψη αντίθεσης μεταξύ Ελλήνων και Τρώων, ιδιαίτερα στη Δύση,  όπου η απόδοση  της  τρωικής  καταγωγής, συνεπαγόταν ιδεολογική προσέγγιση, μεταξύ Ελλήνων και  τοπικών πληθυσμών. Αυτή η προσπάθεια  της πολιτιστικής  εξομοίωσης  μεταξύ Ελλήνων και  επιχώριων πληθυσμών  μέσω  του τρωικού μύθου έφθασε  στην Ιταλία και την Σικελία από τα εργαλεία της αθηναϊκής προπαγάνδας, που δείχνει ότι η πόλη είχε ως στόχο την έντονη διπλωματική και οικονομική προσέγγιση με τους εν λόγω πληθυσμούς  ή μια προνομιακή  συνύπαρξη μαζί τους    
  Την  εχθρότητα Ελλήνων και Ρωμαίων (απογόνων των Τρώων) που δημιουργείται την εποχή  της  τυραννίδας των  Συρακουσών τον  4ο π.Χ.,  εκμεταλλεύεται  ευρέως ο  Πύρρος την εποχή της εκστρατείας του στην Ιταλία, καθώς ως απόγονος του Αχιλλέα θα πολεμούσε ενάντια σε αποίκους των Τρώων, γεγονός που αντανακλάται στο  affresco  του ετρουσκικού τάφου του François  στο  Vulci.
  Η μυθική  τρωική καταγωγή του Αινεία από τους απογόνους του οποίου ιδρύθηκε η Ρώμη, παρέμεινε σύμβολο της αυτοκρατορικής προπαγάνδας του Αυγούστου και όλων των αυτοκρατόρων, χρησιμοποιήθηκε ευρέως και από το ρωμαιοκενρτικό φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι, στην προσπάθεια σύνδεσης του αρχαίου αυτοκρατορικού παρελθόντος με τις καινούργιες επεκτατικές δραστηριότητες του καθεστώτος  σε Αιθιοπία και  Ελλάδα.
  Η Ιλιάδα  μας πληροφορεί  για τον Αινεία, την πρώτη θρακική μορφή ‘‘ιστορικά’’ αποδεδειγμένη.  Μήπως η ίδρυση της Ρώμης και η καταγωγή της gens Iulia  από τον θρακικής καταγωγής Δάρδανο Αινεία δεν είναι μόνο ένα απλό γεγονός κοινής αρχαίας καταγωγής, συνεπώς και αρχαίας συγγένειας, αλλά προεκτείνεται σήμερα στη σύσφιξη σχέσεων με οικονομικά οφέλη; Πίστη κοινής μυθικής καταγωγής που συνδυάζεται με προσέγγιση δυναμικών οικονομιών; Την καλύτερη απόδειξη αποτελούν οι ανδριάντες με τις ολόγλυφες  απεικονίσεις  της  λύκαινας  με τους Ρώμο και Ρωμύλο στις πλατείες των πόλεων της Ρουμανίας καθώς και άλλων ευρωπαϊκών πόλεων.
Λέξεις-κλειδιά:Λύκαινα,Αινείας,Πολιτική Προπαγάνδα 


Μύθος και Ηθική Σκέψη στην Πρώιμη Νεοελληνική Πεζογραφία


Στέλλα Σπ. Χελιδώνη
stelidon@helit.duth.gr

Ο μύθος, με την έννοια της μικρής (κατά κανόνα αλληγορικής) διήγησης από τον κόσμο των ζώων ή των ανθρώπων η οποία έχει ως στόχο τη διδαχή, συνδέεται από την αρχαιότητα με την ηθική φιλοσοφία. Στην ανακοίνωση εξετάζεται η σχέση του μύθου με την ηθική σκέψη κατά τη διάρκεια της πρώιμης περιόδου της Νεοελληνικής Γραμματείας. Από τον δέκατο πέμπτο αιώνα μέχρι τις αρχές του δέκατου ένατου, δηλαδή καθ’ όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, πολλά και ποικίλα έργα της νεοελληνικής πεζογραφίας μαρτυρούν το διαρκές ενδιαφέρον των συγγραφέων/λογίων και του αναγνωστικού κοινού για τον μύθο. Κατά τη διερεύνηση αυτής της πεζογραφικής παραγωγής, κεντρικός άξονας είναι το είδος των σχέσεων οι οποίες διαμορφώνονται μεταξύ του μύθου και της ηθικής στα συγκεκριμένα έργα. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται (α) η ποιητική του μύθου ως λόγου, καθώς και των κειμένων τα οποία τον ενσωματώνουν, (β) το ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο των έργων και η σχέση τους με την παράδοση, και (γ) οι πιθανές προθέσεις των συγγραφέων τους και η λειτουργία των έργων μέσα στο πολιτισμικό περιβάλλον τους. 
Λέξεις-κλειδιά: μύθος, ηθική σκέψη, ηθική φιλοσοφία, Πρώιμη Νεοελληνική Γραμματεία

Myth and moral thought on the Early Modern Greek prose

The myth, with the notion of short (typically allegorical) story from the world of animals or humans that aims to teach morals, associated with moral philosophy since antiquity. This study explores the relationships between myth and moral thinking during the early period of Modern Greek Literature. From the 15th century until the early 19th, that is throughout the Ottoman occupation of Greece, many and varied works of Modern Greek prose testify the enduring interest of writers/scholars and readers for the myth. Having as principal objective the investigation of the kind of relationships that are formed between myth and morality in specific literature texts of this prose production, this paper examines (a) the poetics of myth as discourse, as well as texts that embody the myth; (b) the historical and social context of the related literary works and their relation to tradition; and (c) the possible intentions of the authors and the function of works in their cultural environment.
Key-words: myth, moral thought, moral philosophy, Early Modern Greek Literature




Μύθος, λόγος και σώμα στο Sorties (La Jeune Née [1975]) της Hélène Cixous


Χαρίλαος Μιχαλόπουλος

To αίτημα για αυτονόμηση της γυναικείας γραφής (écriture féminine) από τα καταπιεστικά πλαίσια του κυριάρχου φαλλοκεντρικού λόγου και η ανάγκη χαρτογράφησης των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της βρίσκονται στο πυρήνα του έργου της Hélène Cixous. Η γραφή της Cixous, εγγενώς πειραματική, καταφέρνει να υπερβεί τις συμβάσεις της αυστηρής επιστημονικής κριτικής ενσωματώνοντας και διασταυρώνοντας  ταυτόχρονα πλήθος διαφορετικών λόγων, όπως η ψυχανάλυση, η θεωρία της λογοτεχνίας, η λογοτεχνία. Ιδιαίτερα στη δεκαετία του 1970 η Cixous κατάφερε μέσα από μια σειρά κειμένων να θέσει με εμφατικό τρόπο στο επίκεντρο της πολιτιστικής ατζέντας της Γαλλίας το ζήτημα του γυναικείου λόγου.
Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει ένα από τα πιο σημαντικά κείμενα της περιόδου αυτής, το La Jeune Née (Η νεογέννητη γυναίκα), το οποίο εξέδωσε η Cixous σε συνεργασία με την Catherine Clément στα 1975, και πιο συγκεκριμένα το κεφάλαιο Sorties (Έξοδοι), που αποτελεί και την κυρίως συνεισφορά της Cixous στο έργο. Η ποιητική, έντονα μεταφορική, γλώσσα της Cixous αντιστρατεύεται τη γραμμική αφήγηση πριμοδοτώντας την αποσπασματικότητα, ενώ ο ορθός λόγος όχι σπάνια παραχωρεί τη θέση του στο μύθο. Μυθολογικά σύμβολα και γνωστά πρόσωπα της κλασικής (ελληνικής και ρωμαϊκής) παράδοσης κατακλύζουν το κείμενό της δημιουργώντας ένα καλειδοσκόπιο μιας σχεδόν μυθολογικής ερμηνείας του κόσμου. Η Αριάδνη, ο Θησέας, η Διδώ, ο Αινείας, ο Πυγμαλίων, ο Περσέας, ο Ηρακλής, η Ελένη, ο Αχιλλέας, ο Πάτροκλος, η Πενθεσίκλεια, η Μέδουσα, η Μήδεια, η Φαίδρα, η Ηλέκτρα, ο Ορέστης, η Κλυταιμνήστρα, η Χρυσόθεμις είναι μερικές μόνο από τις ψηφίδες της πλούσιας αυτής μυθολογικής επένδυσης. Στόχος μου δεν είναι απλώς η εξέταση του πολλαπλού (συμβολικού, φιλοσοφικού, ψυχαναλυτικού, μεταλογοτεχνικού κ.ά.) φορτίου του μύθου αλλά κυρίως η διερεύνηση του μύθου ως εγγενούς στοιχείου ποιητικής της γυναικείας γραφής και ταυτόχρονα ως βασικού εργαλείου ερμηνείας του κόσμου, κατά Cixous.

Λέξεις-κλειδιά: γυναικεία γραφή, μύθος, πρόσληψη, γαλλικός φεμινισμός, Cixous.

Myth, body and discourse in Sorties (La Jeune Née [1975]) Hélène Cixous
The question of an écriture feminine liberated from the dominant phallocentricism and the need to map its distinct characteristics occupy a central position in the work of Hélène Cixous. Her writing, inherently experimental, outdoes the conventions of critical writing by encompassing and intercrossing a varied multiplicity of discourses, like psychoanalysis, literary theory, literature. During the 1970s Cixous produced a whole series of works, all of which managed to lay at the heart of the French cultural agenda the struggle for female speech and female writing.
            This paper examines one of the most important texts of that period, the La Jeune Née (The Newly Born Woman), which Cixous published in collaboration with Catherine Clément (1975), and most specifically the chapter Sorties (Exits), Cixous’ main contribution to the La Jeune Née. The poetic, often intensely metaphorical, language of Cixous, privileges fragmentarity and fights against linear narrative. Quite often analytical criticism gives way to myth. The text under question is dotted with symbols and names from the classical mythological tradition (both Greek and Latin) that ultimately create a kaleidoscope-like mythological interpretation of the world. Ariadne, Theseus, Dido, Aeneas, Pygmalion, Perseus, Hercules, Helen, Achilles, Patroclus, Panthesicleia, Medusa, Medea, Phaedra, Electra, Orestes, Clytemnaestra, Chrysothemis feature among the many protagonists of such mythological investment. The aim of this paper is not only to examine the multiple (i.e. symbolic, philosophical, psychoanalytical, metaliterary) output of myth, but more importantly to investigate myth as an element of poetics and as a fundamental hermeneutic tool of Cixous’ universe of female writing.

Key-words:    écriture féminine, classical myth, reception, French feminism, Cixous.


Μύθοι και Μεταμορφώσεις σε ζώα: Η Αρχαιότητα και ο Σύγχρονος Κινηματογράφος

Χαρίσιος Ευστρατίου
charris.efstratiou@gmail.com

Συνήθης πρακτική της κινηματογραφικής τέχνης, από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής της, είναι η ενασχόληση με σενάρια εμπνευσμένα, άμεσα ή έμμεσα, από την κλασική παράδοση, είτε πρόκειται για την αρχαία ελληνική είτε τη ρωμαϊκή· ήρωες από την ελληνική μυθολογία, όπως ο Ηρακλής, ο Περσέας, ο Ιάσων και η αργοναυτική εκστρατεία, ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας και οι επικές περιπέτειές τους, έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον παραγωγών και σκηνοθετών.
Ειδικά όσον αφορά έργα με αντικείμενο τη ρωμαϊκή ιστορία, ας σημειωθεί ότι, πέραν του γεγονότος ότι η Ρώμη φαίνεται να απασχόλησε περισσότερο τον κινηματογράφο, γνωστά ιστορικά πρόσωπα, όπως η Κλεοπάτρα, ο Ιούλιος Καίσαρ, ο Καλιγούλας, ο Νέρωνας και ο Σπάρτακος, μετουσιώνονται στη μεγάλη οθόνη σε μυθικούε ήρωες  ή τους προσδίδονται μυθικές διαστάσεις και γνωρίσματα.
Όχι μόνο ο κινηματογράφος αλλά και η σύγχρονη λογοτεχνία, μεταφερόμενη στη μεγάλη οθόνη, ενέχει συχνά σαφείς αναφορές στην αρχαία ελληνική ή τη ρωμαϊκή μυθολογία. Ως εκ τούτου βιβλία/σενάρια, όπως ο «Harry Potter» ή ο «Άρχοντας των Δαχτυλιδιών», περιέχουν αναφορές σε σύμβολα και κυρίως σε μεταμορφώσεις σε ζώα, των οποίων η απαρχή απαντά στη μυθολογία.  
Επιπρόσθετα ακόμη και η τραγωδία, η αρχαία κωμωδία και η ρωμαϊκή μυθιστορία αποτέλεσαν «πηγή» για τον κινηματογράφο: π.χ. στον Παζολίνι και το έργο του «Edipo Re» και στον Φελίνι και το «Satyricon», συναντώνται αντίστοιχα αναφορές από τους Σοφοκλή και  Σενέκα και από τον Πετρώνιο.
Στην ανακοίνωση, μέσα από αναφορές σε συγκεκριμένες κινηματογραφικές ταινίες και μυθιστορήματα, θα διερευνηθούν μια σειρά από ζητήματα που αφορούν στον μύθο και στην κινηματογραφική πρόσληψή του, όπως: α) Τι ωθεί έναν ευρωπαίο ή αμερικανό κινηματογραφιστή να ασχοληθεί με κάποιο μυθολογικό θέμα, β) Πώς προσλαμβάνεται η ελληνική και ρωμαϊκή μυθιστορία από/στον κινηματογράφο, γ) Τι σκοπό έχει αυτή η πρόσληψη, διερευνώντας τι παραλείπει και τι προβάλλεται περισσότερο από κάθε «μύθο», με κύριο άξονα τη μεταμόρφωση και δ) Τι αντίκτυπο έχει ειδικά η πρόσληψη του μοτίβου της μεταμόρφωσης στο εκάστοτε κοινό.
Σκοπός είναι να δοθούν απαντήσεις στην πρακτική της σεναριακής και οπτικής μετουσίωσης του μύθου στη σύγχρονη εποχή και στους σκοπούς που ενδέχεται να εξυπηρετεί ο μύθος στη μεγάλη οθόνη.

Λέξεις κλειδιά: μυθολογία, κινηματογράφος, πρόσληψη


The avocation with scripts inspired -directly or indirectly- by classical tradition, either Greek or Roman, has been a usual practice for the cinematografical art; hence heroes with routes in Greek mythology, like Hercules, Perseus, Jason and his Argonauts, Achilles, Odysseus and their epical adventures, have evoked the interest of  producers and directors as well.  As far as motion pictures/films inspired by Roman history are concernd, it is evident that historical figures, like Cleopatra, Julius Ceasar, Caligula, Nero and Spartacus, are transformed into myths or are given mythical aspects and dimensions.
Furthermore, it is not only cinema but also modern literature when carried to the big screen, that usually involves direct references to the Greek or Roman mythology; e.g. books like “Harry Potter” or “The Lord of the Rings” use symbols or refer to mythical transformations in animals.
Additionally, Greek Tragedy, ancient Greek Comedy and Roman fiction have been introduced as the “afflatus” for directors like P.P. Pasolini, F. Felini (in “Edipo re” and Satyricon” correspondingly), with allusions and references to Sophocles, Seneca and Petronius.
This paper will examine, through references to concrete motion pictures/films and pieces/excerpts of modern literature, a series of questions concerning myth and its cinematographical reception, including: a) What can be the impetus of an European or an American cinematographer to deal with a mythological subject, b) How are  Greek and Roman mythology assumed, c) What is the purpose of the cimatografical reception of mythology, (by examing what is abstracted and what is omitted of every myth, and focusing in the phenomenon of the tranformation), and d) What is the impact of the tranformation motif upon the audience. The main aim is to provide answers on how a modern script (re)presents a myth and what purposes such presentations serves.

Key words: mythology, cinematography, reception.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου